Bình thơ - Bài thơ "Ta về" của Nguyễn Bích Ngọc

Ta về

Thế là xong nợ công danh

Ta về gặp lại chính mình từ đây

Mặc trời cao, kệ đất dày

Ta về làm gió, làm mây riêng mình.

Ta về trút mọi hư vinh

Của ngày xưa chẳng hiểu mình trắng đen

Ta về quên thói bon chen

Của ngày xưa phút thấp hèn biết đâu.

Ta về vui với tâm giao

Để cùng thơ phú, mời chào bắt tay

Ta về vui với tỉnh say

Quên đi hiềm tị mỏng dày, được thua

Rằm phiên thanh thản vãn chùa

Nghe rì rầm mõ chuông khua… ta về…

Nguyễn Bích Ngọc

Nguyễn Bích Ngọc viết bài thơ “Ta về” sau khi nhận quyết định về hưu. Bài thơ thể hiện một tâm trạng bình thản, nhẹ nhàng và đầy chiêm nghiệm của tác giả sau 30 năm làm việc ở nhiều cơ quan, nhiều cương vị, nhiều ngành nghề trong và ngoài nước. Đây là một bài thơ với chủ đề quay về với bản ngã, với sự thanh thản và tự do của tâm hồn.

“Thế là xong nợ công danh

Ta về gặp lại chính mình từ đây

Mặc trời cao, kệ đất dày

Ta về làm gió, làm mây riêng mình”.

Mở đầu, tác giả nói về hoàn tất những “nợ công danh”- tức là những trách nhiệm, mục tiêu và áp lực của cuộc sống xã hội. Tác giả quay về với chính mình, bỏ qua những sự kiện phức tạp bên ngoài (mặc trời cao, kệ đất dày). Cảm giác tự do, nhẹ nhõm hiện lên rõ rệt trong hình ảnh “làm gió, làm mây riêng mình”, như là một sự giải thoát khỏi những lo toan, bận rộn.

“Ta về trút mọi hư vinh

Của ngày xưa chẳng hiểu mình trắng đen

Ta về quên thói bon chen

Của ngày xưa phút thấp hèn biết đâu”.

Ở đây, tác giả tiếp tục sự giải thoát bằng cách “trút mọi hư vinh”, tức là từ bỏ những giá trị phù phiếm mà mình từng theo đuổi. Điều này cũng đồng nghĩa với việc tác giả nhận thức lại về bản thân (chẳng hiểu mình trắng đen), một sự tỉnh ngộ về những suy nghĩ, hành động “bản năng” trong quá khứ. Từ bỏ “thói bon chen”, tác giả muốn tìm về sự giản dị và chân thật, tránh xa những mối quan hệ và đấu tranh không cần thiết.

“Ta về vui với tâm giao

Để cùng thơ phú, mời chào bắt tay

Ta về vui với tỉnh say

Quên đi hiềm tị mỏng dày, được thua”.

Tác giả tìm niềm vui trong sự giao lưu, kết nối với bạn bè tri kỉ (vui với tâm giao) và tận hưởng những khảnh khắc bình yên, lắng đọng như một sự trao đổi, sẻ chia trong thi ca. Câu thơ “Vui với tỉnh say” có thể được hiểu là sự hoà hợp giữa lí trí và cảm xúc, giữa niềm vui và nỗi buồn, không còn phân biệt thắng thua. Sự buông bỏ hiềm khích, ganh đua là điều tác giả hướng tới. Tuy nhiên, với năng khiếu bẩm sinh và cảm xúc nhạy bén, thơ của chị giàu tính ẩn dụ, hoán dụ và nhân hoá… nên được nhiều độc giả yêu thích và đã đạt được một số giải cao trong các cuộc thi.

“Rằm phiên thanh thản vãn chùa

Nghe rì rầm mõ chuông khua… ta về…”

Đoạn cuối cùng diễn tả hình ảnh tác giả trở lại với một không gian thanh tịnh, nơi tâm hồn có thể lắng đọng và tìm lại sự bình yên. Hình ảnh “vãn chùa”, “mõ chuông” là biểu tượng của sự tĩnh lặng, thanh thản, nơi mà tác giả tìm thấy sự bình yên, nhắc nhở về sự tỉnh thức, buông bỏ. Đây là một kết thúc mượt mà cho bài thơ với cảm giác thư thái khi trở về với chính mình.

Về nghệ thuật: Tác giả đã sử dụng điệp từ “ta về” tới 7 lần để nhấn mạnh điều tác giả hướng tới. Đặc biệt câu cuối, từ “ta về” kèm với dấu ba chấm (…) đi theo ngụ ý còn nhiều điều muốn giãi bày khi “ta về…”