Bình Thuận: Thấy gì qua vụ 23 hộ dân bị khởi kiện để đòi đất!?

Thuê đất của… chính mình

Trước năm 2000, ở đồi Cát Bay, hay còn gọi là Đồi Hồng, đã có nhiều hộ kinh doanh ăn uống trên mặt bằng tự tạo, nhưng hàng quán có phần nhếch nhác. Cùng với thời gian, lượng du khách tăng dần, nên hàng quán cũng tăng theo. Năm 2003, Ban Quản lí khu du lịch Hàm Tiến - Mũi Né yêu cầu, 23 hộ kinh doanh ăn uống ở đây đấu thầu đất (300m2/hộ) mà họ đang quản lí sử dụng. Cả 23 hộ nghe theo, đồng ý kí hợp đồng thời hạn 10 năm, từ ngày 1/1/2005 đến ngày 1/1/2015. Hết hạn, họ lại kí thêm hợp đồng 3 năm nữa, hạn chót là ngày 1/1/2018. Ngày 2/1/2018, Ban Quản lí khu du lịch có Thông báo chấm dứt hợp đồng với các hộ kinh doanh ở đây, yêu cầu trả lại mặt bằng. Tuy nhiên, 23 hộ này không đồng ý. Mặc dù UBND TP Phan Thiết có nhiều văn bản gây áp lực, nhưng các hộ vẫn không chịu giao mặt bằng. Cái cớ mà các hộ dân chưa chịu giao lại mặt bằng, do phía Ban Quản lí khu du lịch và chính quyền không hỗ trợ. Khi thực hiện hợp đồng thì yêu cầu xây dựng khang trang, thời gian sử dụng chưa được bao lâu, nay buộc tháo dỡ, trả mặt bằng để bán đấu giá, gây thiệt hại cho họ, do chưa kịp hoàn vốn. Nhưng quan điểm chúng tôi lại khác. Mặt bằng đó thuộc quyền của từng hộ đang quản lí sử dụng. Đây là quy định của Luật Đất đai mà họ không biết.

Ngày 11/9/2018, UBND tỉnh Bình Thuận có Công văn số 3848/UBND-KGVX, chỉ đạo UBND TP Phan Thiết: “Mời 23 hộ đến họp… khẳng định việc… chưa trả lại mặt bằng… đã hết hạn thuê… là hành vi vi phạm pháp luật… phải khẩn trương tháo dỡ di dời… giao lại cho Nhà nước, hạn cuối là ngày 30/9/2018 để tổ chức bán đấu giá quyền sử dụng đất… hộ nào không chấp hành… thì chỉ đạo Ban Quản lí khu du lịch Hàm Tiến - Mũi Né lập thủ tục khởi kiện…”. Ngày 8/10/2018, Ban Quản lí khu du lịch đã gửi đơn đến TAND TP Phan Thiết, lần lượt khởi kiện 23 hộ kinh doanh ở đây, yêu cầu Tòa buộc các hộ tháo dỡ nhà cửa, trả lại mặt bằng. Ngày 5/12/2018, TAND TP Phan Thiết có Thông báo cho biết, đã thụ lí vụ kiện.

Ba căn cứ thiếu căn cứ của nguyên đơn

Ngày 15/8/2003, UBND tỉnh Bình Thuận có Quyết định số 2009/QĐ-CTUBBT, thu hồi 51.500m2 đất chưa sử dụng và đất lâm nghiệp… tại phường Mũi Né, giao diện tích này cho Ban Quản lí khu du lịch Hàm Tiến - Mũi Né, để xây dựng cơ sở hạ tầng khu du lịch Đồi Cát Bay. Đây là căn cứ để Ban Quản lí khu du lịch Hàm Tiến - Mũi Né, cùng chính quyền các cấp ngộ nhận quyền quản lí, sử dụng bao trùm cả đất mà 23 hộ đang sử dụng. Hai, các hợp đồng thuê đất có thời hạn, Ban Quản lí khu du lịch và chính quyền coi đây là sự thừa nhận của 23 hộ dân, đối với quyền quản lí sử dụng đất của mình. Ba là Công văn số 3848 ngày 11/9/2018 của UBND tỉnh Bình Thuận, chỉ đạo UBND TP Phan Thiết: “…phải tháo dỡ… giao lại mặt bằng… Hộ nào không chấp hành thì chỉ đạo Ban Quản lí khu du lịch Hàm Tiến - Mũi Né lập thủ tục khởi kiện…”.

Các văn bản liên quan đến vụ việc và Đơn khởi kiện đều xuất phát từ sự ngộ nhận

Thực tế đất của 23 hộ đã sử dụng từ thập niên 90 của thế kỉ trước, nhiều người có cả biên lai nộp thuế từ năm 2000; 2001. Quyết định số 2009 ngày 15/8/2003 của UBND tỉnh Bình Thuận, thu hồi 51.500m2 đất lâm nghiệp và đất chưa sử dụng, giao cho Ban Quản lí khu du lịch Hàm Tiến - Mũi Né, không hề ảnh hưởng đến đất của 23 hộ này. Khi thực hiện Quyết định số 2009 của UBND tỉnh, đất của họ vẫn không bị ảnh hưởng. Đất giao cho Ban Quản lí khu du lịch Hàm Tiến - Mũi Né, là thu hồi đất lâm nghiệp và đất chưa sử dụng, chứ không phải thu hồi của 23 hộ đang kinh doanh tại Đồi Cát Bay. Nếu đất của 23 hộ này nằm trong 51.500m2, thì trước khi giao cho Ban Quản lí khu du lịch Hàm Tiến - Mũi Né, chắc chắn phải bị thu hồi. Nhưng đất của các hộ này đã sử dụng ổn định, mà thu hồi không phải vì mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, hoặc mục đích phát triển kinh tế quy định tại Khoản 1, Điều 38 và Khoản 1, Điều 40 Luật Đất đai năm 2003, là trái luật.

Các hợp đồng thuê mặt bằng, là do lỗi từ hai phía. Phía chính quyền và Ban Quản lí khu du lịch, ngộ nhận đó là đất thuộc quyền của mình, được UBND tỉnh giao. Người dân không ý thức được đất của mình đã sử dụng ổn định trước ngày 15/10/1993, hoặc trước ngày 1/7/2003, đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, theo quy định tại Điều 50 Luật Đất đai năm 2003, nên đã kí hợp đồng… thuê đất của chính mình, là điều rất khôi hài. Còn Văn bản số 3848 ngày 11/9/2018 của UBND tỉnh Bình Thuận, cũng là “sản phẩm” của việc ngộ nhận, không phải là căn cứ để yêu cầu 23 hộ phải giao trả đất.

Vì thế, đất mà 23 hộ sử dụng từ trước, vẫn thuộc quyền quản lí, sử dụng của các hộ này. Ban Quản lí khu du lịch Hàm Tiến - Mũi Né không có quyền yêu cầu 23 hộ giao trả mặt bằng, nên cần rút đơn khởi kiện. Đó là chưa kể số tiền cho thuê sai trong 13 năm đối với 23 hộ ở đây.