Kinh tế 02/01/2026 09:40
Báo cáo trong kì họp cuối năm 2025 của UBND TP Hồ Chí Minh vừa diễn ra, cho thấy, sau sáp nhập, kinh tế TP Hồ Chí Minh tăng trưởng 8,03%, đạt 2,74 triệu tỉ đồng, chiếm 23,5% GDP cả nước, tăng trưởng kinh tế bình quân đầu người ước đạt 8.066 USD. Trong năm 2025, TP Hồ Chí Minh có thêm 59.750 doanh nghiệp với vốn đăng kí và bổ sung hơn 2 triệu tỉ đồng, vốn FDI đạt 8,16 tỉ USD, tăng 21,1% so với năm 2024. Đó là những con số tạo đà để siêu đô thị đặt mục tiêu trong 5 năm tới tăng trưởng GRDP bình quân năm 10% đến 11%.
 |
Tuy vậy, năm 2025, dù tăng trưởng cao, TP Hồ Chí Minh vẫn đối mặt với tình trạng quá tải hạ tầng, ô nhiễm, ngập úng và ùn tắc giao thông; năng suất công nghiệp và các chỉ số năng lực cạnh tranh như PCI (cạnh tranh cấp tỉnh), Par Index (cải cách hành chính), SIPAS (đo lường sự hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước) chưa cải thiện rõ rệt; giải ngân đầu tư công mới đạt 59,6% vốn Trung ương giao và 46,7% kế hoạch vốn của thành phố; sự liên kết vùng và quốc tế cũng chưa tương xứng với tiềm năng.
Lãnh đạo thành phố xác định, TP Hồ Chí Minh muốn phát triển thành một siêu đô thị mạnh về mọi mặt phải từ 4 trụ cột chính: Kinh tế tri thức, hạ tầng kết nối, chuyển đổi số, nguồn nhân lực chất lượng cao để người dân có cuộc sống tốt, để đóng góp lớn nhất vào nền kinh tế nước nhà, để đến năm 2050 trở thành một siêu đô thị có năng lực cạnh tranh toàn cầu.
Về kinh tế tri thức: Kinh tế tri thức là nền kinh tế vận hành trên nền tảng của trí tuệ, hàm lượng chất xám chiếm tỉ trọng cao trong mỗi sản phẩm; là hiệu quả của quản lí, dịch vụ vượt trội do tự động hóa và trí tuệ nhân tạo (AI) xâm nhập sâu rộng vào quy trình thao tác, công nghệ, kĩ thuật.
Xác định tri thức khoa học - công nghệ và nhân lực chất lượng cao là lực lượng sản xuất trực tiếp, TP Hồ Chí Minh đã xây dựng Công viên Phần mềm Quang Trung, Công viên Khoa học và Công nghệ, Khu Nông nghiệp công nghệ cao, Trung tâm Ươm tạo chuyên về AI, sáng tạo và khởi nghiệp, Viện Khoa học và Công nghệ tính toán… Thành phố đã xây dựng Khu Công nghệ cao (SHTP) - là một trong ba khu công nghệ cao quốc gia - chuyên về vi mạch điện tử, công nghệ thông tin, cơ khí chính xác, sinh học, năng lượng mới, vật liệu mới...
Đặc biệt, TP Hồ Chí Minh vừa khai trương Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (IFC) - một trung tâm tài chính hiện đại, trong đó có 10 nhà đầu tư quốc tế là thành viên sáng lập. IFC sẽ tạo động lực thu hút vốn quốc tế, phân bổ nguồn lực cho các công trình quy mô lớn của đất nước và TP Hồ Chí Minh, tác động mạnh mẽ đến sàn giao dịch hàng hóa, vàng, carbon, tài sản số, định vị Việt Nam trên bản đồ tài chính toàn cầu.
Về hạ tầng kết nối: Việc TP Hồ Chí Minh đưa tuyến Metro số 1 vào vận hành cuối tháng 12/2024 và sẽ hoàn thành xây dựng 355 km đường sắt đô thị vào năm 2035, đồng thời đầu tư mạnh vào các tuyến xe buýt là giải pháp quan trọng để đến năm 2035, vận tải công cộng đảm nhận 40-50%, đến 2045 là 50-60% nhu cầu đi lại của người dân, là minh chứng cho chủ trương phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD - Transit Oriented Development), cụ thể là phát triển 11 đô thị nén dọc tuyến Metro số 1, số 2 và tuyến Vành đai 3.
Từ chỗ chỉ có hai tuyến cao tốc đi Trung Lương và Long Thành - Dầu Giây, đến nay, TP Hồ Chí Minh đã hoàn thành đường cao tốc hướng tâm như tuyến Vành đai 2, đã làm xong một số đoạn tuyến Vành đai 3 và chuẩn bị đầu tư đường Vành đai 4 đoạn qua thành phố. Các tuyến cao tốc mới đi Mộc Bài, Chơn Thành cũng được đẩy mạnh xây dựng để kết nối nhanh chóng với vùng Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ. Ở các cửa ngõ, việc nâng cấp, mở rộng quốc lộ 1, 13, 22 và trục Bắc - Nam đang được TP Hồ Chí Minh đầu tư theo hình thức BOT.
Trong mấy năm nữa, TP Hồ Chí Minh còn có tuyến metro 54 km, tốc độ 350 km/giờ nối Bến Thành đến khu đô thị lấn biển Cần Giờ, còn có cầu dây văng và hầm vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu dài 14km, rút ngắn thời gian di chuyển 90 phút bằng phà còn khoảng 10 phút, còn có cầu 6,3km, 6 làn xe vượt sông Soài Rạp thay phà Bình Khánh.
 |
Ngoài Khu vực Hiệp Phước là một trung tâm logistics trọng điểm phía Nam với nhiều cảng biển, và các trung tâm logistics như Trung tâm Phân phối Việt Nam Post Logistics, theo Đề án Phát triển ngành logistics năm 2025, định hướng đến năm 2030, TP Hồ Chí Minh vừa triển khai kế hoạch xây dựng 7 trung tâm logistics là Cát Lái, Linh Trung, Long Bình, Khu Công nghệ cao, Tân Kiên, Hiệp Phước, Củ Chi với tổng diện tích khoảng 360ha, năng lực thông quan khoảng 5,7 triệu TEU.
Tất cả các trung tâm logistics được quy hoạch thành hệ sinh thái hiện đại, kết nối vận tải đường sông, đường bộ, đường biển phục vụ xuất nhập khẩu và phân phối hàng hóa. TP Hồ Chí Minh phấn đấu đến năm 2030, tỉ trọng đóng góp của ngành dịch vụ logistics vào GRDP trên 8,5%; xếp hạng theo chỉ số LPI (Logistics Performance Index - Chỉ số hiệu quả logistics) trên thế giới đạt hạng 45 trở lên.
Về chuyển đổi số: TP Hồ Chí Minh đang là đơn vị tiên phong và dẫn đầu cả nước về chuyển đổi số, tập trung phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số thông qua việc xây dựng Trung tâm Chuyển đổi số (DXC) để hoàn thiện hệ thống dữ liệu dân cư, tài chính, đất đai, đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến, phát triển nhân lực số hướng tới mục tiêu kinh tế số chiếm 30-40% GRDP vào năm 2030, trở thành đô thị thông minh và trung tâm đổi mới sáng tạo.
Đánh giá Chỉ số chuyển đổi số (DTI - Digital Transformation Index) do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, trong 34 tỉnh - thành, TP Hồ Chí Minh trong nhóm dẫn đầu về DTI và đứng đầu ở các tiêu chí về nhận thức số và thể chế số, cùng vị trí cao ở các lĩnh vực xã hội số, hạ tầng số và kinh tế số.
Lĩnh vực chính quyền số, TP Hồ Chí Minh đã đưa vào hoạt động các nền tảng số dùng chung, cung cấp 1.996 dịch vụ công trực tuyến, trong đó có 1.778 dịch vụ đạt mức toàn trình, hướng tới mô hình chính quyền kiến tạo, phục vụ và hiệu quả dựa trên dữ liệu. Lĩnh vực kinh tế số, năm 2025, đã đóng góp 25% vào GRDP của Thành phố. Lĩnh vực xã hội số, 100% người dân đã có danh tính số và tài khoản định danh điện tử.
TP Hồ Chí Minh định hướng phát triển các công nghệ chiến lược như AI, chip bán dẫn, blockchain song song với cải cách hành chính và cải thiện môi trường đầu tư. Dù còn đối mặt với thách thức về hạ tầng và tiến độ, thành phố vẫn hướng tới mục tiêu kinh tế số chiếm 30 - 40% GRDP và trở thành Trung tâm Đổi mới sáng tạo đạt chuẩn quốc tế vào năm 2030. Vì thế, TP Hồ Chí Minh tập trung hoàn thiện quản trị dựa trên dữ liệu, thu hút nhà đầu tư chiến lược, chú trọng phát triển nguồn nhân lực số; phát triển trung tâm siêu máy tính phục vụ AI, triển khai các giải pháp bản sao kĩ thuật số (Digital Twin) và IoT (Internet of Things: Internet vạn vật) trong lĩnh vực giao thông, đô thị.
Về nguồn nhân lực chất lượng cao: Nguồn lao động ở TP Hồ Chí Minh hiện có quy mô lớn nhất cả nước, dẫn đầu về tỉ lệ lao động qua đào tạo (đại học chiếm phần lớn) nhưng vẫn đối mặt với nghịch lí thừa lao động phổ thông, thiếu trầm trọng lao động có kĩ năng cao. Do đó, thành phố tập trung thực hiện Chương trình Phát triển nhân lực ở 8 lĩnh vực: Công nghệ thông tin - truyền thông, cơ khí - tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, quản trị doanh nghiệp, tài chính - ngân hàng, y tế, du lịch, quản lí đô thị; và thu hút lao động trẻ nhập cư, nỗ lực xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Trong đó đã liên kết với các tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft, VMWare, PTC, Sonion… xây dựng Trung tâm Đào tạo kĩ năng công nghệ cao, đồng thời quy hoạch phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục - đào tạo bổ sung tay nghề cho lao động phổ thông, và đầu tư vào một số trường nghề đạt chuẩn khu vực và quốc tế trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để có trên 1 triệu lao động mới trong giai đoạn 2025-2030, tập trung vào nhóm ngành dịch vụ, công nghiệp công nghệ cao.
TP Hồ Chí Minh đang tiên phong thúc đẩy mô hình đại học khởi nghiệp. Hiện đã có 5 trường đại học kí cam kết chuyển đổi sang mô hình đại học khởi nghiệp, bao gồm các trường đại học: Đại học Bách khoa, Đại học Nguyễn Tất Thành, Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Ngoại ngữ - Tin học, Đại học Công nghệ.
Đại học khởi nghiệp trong các cơ sở giáo dục đại học là mô hình thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo tại TP Hồ Chí Minh, góp phần tạo động lực thúc đẩy thương mại hóa ý tưởng và nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn nhân lực có tư duy khởi nghiệp và năng lực cạnh tranh trong nền kinh tế tri thức và phát triển bền vững.
