Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, thiếu hụt nhân lực có chuyên môn

Nói cách khác, người cao tuổi (NCT) Việt Nam hiện đang đối mặt với tình trạng sức khỏe suy giảm nghiêm trọng và tỷ lệ mắc đa bệnh lý cao. Có đến 70% NCT mắc từ hai bệnh trở lên. Trong khi đó, nguồn nhân lực chăm sóc sức khỏe NCT tại Việt Nam hiện còn hạn chế.

Cục trưởng Cục Dân số Lê Thanh Dũng cho biết: Số lượng bác sĩ, điều dưỡng, nhân viên y tế chuyên ngành Lão khoa còn thiếu so với nhu cầu cần được chăm sóc. Ở cộng đồng, đa số nhân viên y tế ở tuyến xã, y tế thôn bản, cộng tác viên dân số, nhân viên công tác xã hội, trợ giúp xã hội, tình nguyện viên chưa được đào tạo tập huấn kiến thức về lão khoa, phục hồi chức năng.

Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cơ sở tập trung. Ảnh minh hoạ

Theo báo cáo tổng hợp kết quả hằng năm, số tình nguyện viên chăm sóc sức khỏe NCT là 134.939 người, chủ yếu là cộng tác viên dân số, hầu hết chưa được đào tạo về chăm sóc sức khỏe NCT.

Số nhân viên y tế được đào tạo, tập huấn về lão khoa là 7.849 người. Đáng chú ý, đến nay Việt Nam chưa có đội ngũ nhân viên chăm sóc NCT chính quy, chưa có mã nghề nghiệp, cũng như chưa tổ chức đào tạo chính thức ở các bậc trung cấp, cao đẳng hay đại học, dẫn đến thiếu hụt trầm trọng nhân lực trong lĩnh vực này.

Hệ thống cơ sở chăm sóc sức khỏe NCT tại Việt Nam hiện nay còn thiếu và phân bố không đồng đều. Các cơ sở chăm sóc NCT như viện dưỡng lão, trung tâm chăm sóc NCT chủ yếu tập trung ở các thành phố lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, trong khi đó, trên 70% NCT sống ở nông thôn lại rất khó tiếp cận dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp.

Số bệnh viện có Khoa Lão khoa hoặc khu điều trị dành cho NCT chỉ khoảng 140 cơ sở, trong khi đó, trạm y tế xã, phường cơ bản thiếu nhân lực chuyên môn và thiết bị phù hợp để chăm sóc người cao tuổi. Hình thức chăm sóc tại gia đình vẫn chiếm chủ yếu, nhưng người chăm sóc phần lớn là người thân, chưa qua đào tạo, dẫn đến chất lượng chăm sóc còn nhiều hạn chế.

Cục trưởng Lê Thanh Dũng đề xuất, cần thiết phải có nghề chăm sóc NCT trong danh mục nghề nghiệp Việt Nam, đồng thời xây dựng mã ngành nghề đào tạo chính quy, chuẩn hóa kỹ năng, trình độ, đáp ứng nhu cầu xã hội. Đa dạng loại hình chăm sóc sức khỏe NCT tại gia đình, cộng đồng và cơ sở chăm sóc, giúp NCT tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe phù hợp.

Trợ lý Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) tại Việt Nam Đặng Huyền đề xuất: Đội ngũ nhân viên chăm sóc cần được đào tạo bài bản, chuyên sâu, theo từng chuyên ngành, cấp độ, phù hợp với tình trạng sức khỏe, khả năng tự chăm sóc và nhu cầu của NCT. Công tác đào tạo phải được thực hiện theo hướng chuẩn hóa nội dung, đa dạng hóa, xã hội hóa, bảo đảm tính thực hành, phù hợp với các mô hình chăm sóc tại gia đình, cộng đồng và các cơ sở chăm sóc.

CLB tự chăm sóc Sức khoẻ NCT Hà Nội tham gia đồng diễn bài dưỡng sinh vui khoẻ

PGS.TS Phạm Tiến Nam, Trưởng Bộ môn Công tác xã hội, Trường Đại học Y tế công cộng, cho rằng cần vận dụng tối đa các nguồn lực sẵn có và huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội hóa, thu hút sự tham gia của khu vực kinh tế tư nhân và các tổ chức xã hội trong đầu tư và cung ứng dịch vụ chăm sóc NCT. Chú trọng nhiệm vụ xây dựng mạng lưới thực hiện chăm sóc sức khỏe NCT tại gia đình và cộng đồng. Mục tiêu là hướng dẫn NCT phòng bệnh, chữa bệnh, tự phục hồi chức năng, tự chăm sóc sức khỏe, nâng cao sức khỏe thông qua luyện tập dưỡng sinh, chăm sóc sức khỏe tinh thần thông qua các hoạt động vui chơi, giải trí... các hoạt động văn hóa, văn nghệ; rèn luyện trí nhớ; tư vấn các chế độ chính sách để bảo vệ quyền và lợi ích của NCT.