Giữ lửa nghề rèn Đa Sỹ từ lò than đỏ

Lê Ngọc Lâm quyết định “bỏ phố về làng” âm thầm giữ lửa làng rèn Đa Sỹ

Nghệ nhân Lê Ngọc Lâm hiện là chủ một cơ sở sản xuất dao có uy tín tại Đa Sỹ. Công việc hằng ngày gắn liền với cây búa, chiếc đe, máy mài và hơi nóng hầm hập tỏa ra từ lò than hồng. Nghề rèn đã ăn sâu vào máu thịt từ thuở ấu thơ, khi gia đình có tới năm đời nối tiếp nhau làm nghề.

Nghệ nhân Lê Ngọc Lâm là chủ một cơ sở sản xuất có tiếng ở Đa Sỹ

Với nghệ nhân Lâm, nghề rèn không đơn thuần là một lựa chọn mưu sinh, mà là ký ức tuổi thơ không thể tách rời. Nhớ lại, từ khoảng 5 tuổi, anh đã thích theo chân người lớn xuống bếp rèn, nghịch đe, nghịch búa. Lên 8 tuổi, bắt đầu phụ giúp cha quạt lò, đánh vẩy dao, quay bễ, chùi lưỡi. Những ngày xưởng nghỉ việc, cậu bé Lâm còn rủ bạn bè trong xóm tự mày mò rèn dao theo trí tưởng tượng trẻ con.

Công việc hằng ngày của nghệ nhân Lâm luôn gắn với cây búa, máy mài và hơi nóng từ ngọn lửa đỏ trên nền than hồng

Trưởng thành, học xong đại học và làm việc trong ngành xây dựng cầu đường, chứng kiến lớp trẻ dần rời xa lò rèn, ngọn lửa nghề truyền thống có nguy cơ mai một, "kĩ sư" Lâm quyết định trở về làng, chọn con đường làm nghề theo một cách mới, bền vững hơn.

Gia đình nghệ nhân Lâm đã gắn bó với nghề rèn suốt năm đời

Với nghệ nhân Lâm, quyết định “bỏ phố về làng” cách đây khoảng mười năm không hề dễ dàng. Khi ấy, kinh tế gia đình còn nhiều khó khăn, trong khi nếu tiếp tục sản xuất theo lối cũ, nghề rèn khó có thể tồn tại lâu dài. Rồi với quyết tâm, "kĩ sư" Lâm bắt đầu tự mày mò nghiên cứu, cải tiến máy móc, dù liên tục gặp thất bại. “Nhiều người khuyên tôi nên làm như các xưởng khác cho nhàn hơn. Nhưng nếu vậy thì tôi đã không chọn quay về”, nghệ nhân Lâm chia sẻ. Có những đêm đang ngủ, chợt nảy ra ý tưởng, lại bật dậy, vào xưởng thử nghiệm ngay.

Nghề rèn không phải là sự lựa chọn, mà là ký ức gắn liền từ thuở ấu thơ

Nghệ nhân Lâm cũng cho biết, những ngày đầu, anh không chỉ chịu áp lực kinh tế mà còn đối mặt với những định kiến tâm lý: Một người học đại học rồi lại trở về quê làm lao động chân tay, dễ bị coi là thất bại. Nhưng nghệ nhân Lâm chọn kiên trì với con đường mình tin tưởng.

Sau mười năm, xưởng dao Lê Lâm đã ổn định với hệ thống máy móc tương đối đồng bộ

Đến nay, sau một thập kỷ nỗ lực, xưởng dao Lê Lâm hiện đã vận hành ổn định với hệ thống máy móc tương đối đồng bộ. Những kỹ thuật cốt lõi như tôi thép, tạo lưỡi dao, vốn là bí quyết gia truyền vẫn được giữ gìn nguyên vẹn. Song song đó, nhiều công đoạn đã được hỗ trợ bởi máy móc hiện đại: búa máy thay sức người khi rèn, máy ép thủy lực để đóng cán, máy khắc laser thay cho việc đóng dấu thủ công.

Các kỹ thuật cốt lõi như tôi thép, làm lưỡi dao, những bí quyết cha ông truyền lại vẫn được giữ nguyên

Nghệ nhân Lâm cho biết, dù phía trước vẫn còn không ít khó khăn, nhưng đến nay chưa từng hối tiếc về lựa chọn của mình. Không chỉ đủ trang trải cuộc sống gia đình, xưởng còn tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương.

Ở nhiều khâu, máy móc hiện đại đã được đưa vào hỗ trợ

Điều khiến nghệ nhân Lâm hạnh phúc nhất chính là được sống trọn với niềm đam mê nghề rèn. Trong từng thao tác, luôn làm việc cẩn trọng, tỉ mỉ, những động tác dứt khoát mà mềm mại, như một người nghệ sĩ đang biểu diễn trên chính “sân khấu” của mình.

Vẫn cẩn thận hoàn thiện từng bước 5S trong xưởng rèn gia truyền Lê Lâm

Nghệ nhân Lâm luôn mong thế hệ trẻ có thể tin vào tiềm năng của các nghề truyền thống. Cơ hội phát triển vẫn rất lớn, miễn là người làm nghề có đủ quyết tâm và sự bền bỉ. Điều quan trọng nhất, dù làm bất cứ công việc gì, là phải đặt cái tâm vào từng chi tiết nhỏ. Khi có tâm và sự tỉ mỉ, nghề nào cũng có thể đi đến thành công.