Sức khỏe 08/11/2025 11:03
Tim và hệ mạch máu giống như “hệ thống giao thông” của cơ thể. Khi dòng máu bị tắc nghẽn, huyết áp tăng hoặc thành mạch bị tổn thương, hệ quả có thể là nhồi máu cơ tim, đột qụy, thậm chí sa sút trí tuệ ở NCT.
Trong đó, cholesterol máu mất cân bằng, đặc biệt là tăng cholesterol xấu (LDL) và giảm cholesterol tốt (HDL), được xem là “thủ phạm âm thầm” dẫn đến xơ vữa mạch, huyết khối và tổn thương não.
Bác sĩ chuyên khoa tim mạch cho biết: “Điều đáng lo là rối loạn lipid máu thường không có triệu chứng rõ ràng, nhiều người chỉ phát hiện khi đã bị đột qụy hoặc bệnh tim nặng. Bởi vậy, kiểm soát cholesterol máu không chỉ là điều trị mà còn là chiến lược phòng bệnh sớm và chủ động”.
 |
| Kiểm tra huyết áp là một vấn đề được bác sĩ đề cập khi thăm khám tim. |
Sau tuổi 50, quá trình chuyển hóa lipid trong cơ thể suy giảm, mạch máu bắt đầu mất tính đàn hồi, các mảng xơ vữa dần hình thành. Huyết áp dễ tăng cao, lưu thông máu lên não kém hơn, làm giảm trí nhớ, giảm tập trung và tăng nguy cơ Alzheimer.
Ngoài ra, các yếu tố như chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa, ít vận động, căng thẳng kéo dài, hay sử dụng rượu, thuốc lá càng thúc đẩy sự mất cân bằng cholesterol. Đây là lý do người cao tuổi dù ăn uống điều độ vẫn có thể bị “mỡ máu cao” nếu không kiểm tra định kỳ.
Các nghiên cứu gần đây được đăng tải trên PubMed (trang web tìm kiếm và truy xuất tài liệu khoa học y sinh và khoa học sự sống) đã chỉ ra rằng, những hoạt chất tự nhiên có nguồn gốc thực vật, đặc biệt là Policosanol chiết xuất từ sáp mía Cuba, mang lại hiệu quả tích cực trong hỗ trợ kiểm soát cholesterol, mở ra hướng đi mới trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.
Nghiên cứu “Tác dụng của Policosanol ở bệnh nhân lớn tuổi bị tăng cholesterol máu loại II và nguy cơ mắc bệnh mạch vành cao” do nhóm tác giả Mas R. và cộng sự tại Trung tâm Đa khoa Plaza Havana (Cuba) thực hiện, đã chứng minh hiệu quả vượt trội của hoạt chất này.
Thử nghiệm được tiến hành trên 179 bệnh nhân cao tuổi mắc rối loạn lipid máu type II. Sau 24 tuần sử dụng Policosanol, kết quả cho thấy:
LDL-C (cholesterol xấu) giảm trung bình 24,4%;
Tổng cholesterol giảm 16,2%;
Trong khi đó HDL-C (cholesterol tốt) tăng tới 29,1%, giúp cải thiện đáng kể tỷ lệ nguy cơ tim mạch.
Đáng chú ý, nhóm dùng Policosanol không ghi nhận tác dụng phụ nghiêm trọng, trong khi nhóm giả dược lại có tới 7,9% người gặp phản ứng bất lợi. Kết quả này cho thấy Policosanol không chỉ hiệu quả mà còn an toàn với gan thận, phù hợp sử dụng lâu dài - đặc biệt cho người cao tuổi.
Tại Nhật Bản - quốc gia nổi tiếng với tuổi thọ trung bình cao hàng đầu thế giới - Giáo sư Yoshinari Uehara, Trưởng khoa Sau đại học về Khoa học Thể thao và Sức khỏe (Đại học Fukuoka), chia sẻ trên chương trình “Chuyên gia của bạn” (VOV1) rằng: Bí quyết của người Nhật nằm ở việc duy trì cholesterol cân bằng và chủ động chăm sóc tim mạch hằng ngày.
Ông nhấn mạnh, Policosanol là “người bạn đồng hành” lý tưởng vì có khả năng tăng cường hoạt động của cholesterol tốt (HDL), giúp loại bỏ cholesterol dư thừa, duy trì thành mạch khỏe mạnh và giảm nguy cơ xơ vữa, đột qụy, Alzheimer.
Giáo sư Yoshinari Uehara cho rằng: “Điều cốt lõi không chỉ là hạ cholesterol, mà là tăng cường hoạt động của HDL, giúp mạch máu khỏe, tim và não được bảo vệ tự nhiên.” Đây cũng là hướng tiếp cận mà nhiều quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc và Việt Nam đang nghiên cứu, ứng dụng.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Mạnh Cường - Giám đốc Bệnh viện Tuệ Tĩnh - Policosanol đang được xem như “chìa khóa sinh học” trong kiểm soát rối loạn lipid máu. “Các nghiên cứu quốc tế và thử nghiệm bước đầu tại Việt Nam cho thấy Policosanol có thể giúp giảm cholesterol xấu, tăng cholesterol tốt mà không gây hại gan thận. Đây là hướng đi đáng chú ý cho nhóm người cao tuổi hoặc bệnh nhân không dung nạp được statin” ông Cường cho biết.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Mạnh Cường cũng cho hay: Bệnh viện Tuệ Tĩnh đang tiến hành nghiên cứu lâm sàng Policosanol tại Việt Nam, với mục tiêu ứng dụng trong dự phòng bệnh tim mạch và cải thiện chất lượng sống người cao tuổi.
Để phòng ngừa các bệnh về tim mạch và trí não, các chuyên gia khuyến nghị NCT nên:
Xét nghiệm lipid máu định kỳ 6 tháng/lần, theo dõi các chỉ số LDL, HDL, triglycerid.
Ăn uống cân đối: Hạn chế chất béo bão hòa, tăng cường rau xanh, cá, ngũ cốc nguyên hạt và các loại dầu thực vật tốt cho tim.
Duy trì vận động nhẹ mỗi ngày: Đi bộ, dưỡng sinh, thiền hoặc yoga để tăng tuần hoàn máu.
Bổ sung dưỡng chất hỗ trợ mạch máu tự nhiên, như Policosanol hoặc các hoạt chất chống oxy hóa, giúp duy trì sự đàn hồi thành mạch, giảm stress oxy hóa và bảo vệ tế bào thần kinh.
Kiểm soát huyết áp - đường huyết - cân nặng cùng lúc, vì đây là “bộ ba” nguy cơ cao dẫn đến đột qụy.
“Tim khỏe, não sáng, huyết áp ổn định” là ba trụ cột của cuộc sống an vui tuổi già. Điều đó không đến từ may mắn, mà từ ý thức chủ động phòng bệnh mỗi ngày. Kiểm soát cholesterol đúng cách và lựa chọn giải pháp tự nhiên an toàn chính là chìa khóa để NCT sống khỏe - sống thọ - sống có chất lượng.
Như lời Giáo sư Uehara chia sẻ: “Sức khỏe tim mạch chính là tấm gương phản chiếu tuổi thọ và chất lượng sống của mỗi người. Hãy chủ động chăm sóc trái tim trước khi nó lên tiếng”.
