Lộ diện cơ hội cùng thách thức

Xuất hành suôn sẻ

Trên cơ sở kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát, tăng trưởng được thúc đẩy, các cân đối lớn được bảo đảm, 2 tháng đầu năm xuất nhập khẩu (XNK) khởi sắc. Kim ngạch XK đạt 59,3 tỉ USD, tăng 19,3% so với cùng kì 2023. NK 54,6 tỉ USD, tăng 19%, xuất siêu 4,7 tỉ USD. Kết quả này cùng với diễn biến đã lộ diện cơ hội và thách thức qua mặt hàng cùng thị trường. Ngược lại, XNK cũng tác động tích cực đến kinh tế - xã hội.

Có 12 mặt hàng đạt từ 1 tỉ USD trở lên và đều tăng cao, riêng xơ sợi đạt hơn 1 tỉ USD, tăng 86,4%. Có 9 thị trường XK đạt từ 1 tỉ USD trở lên, trong đó, Mỹ đứng đầu với 17,4 tỉ USD, vượt xa Trung Quốc thứ 2 chỉ được 8 tỉ USD. Mỹ cũng đứng đầu về xuất siêu của Việt Nam với trị giá 15,3 tỉ USD.

Ảnh minh họa

Nhóm nông lâm thủy sản, tuy kim ngạch khiêm tốn nhưng tăng ngoạn mục là 38,8%. Rau quả vào Trung Quốc vẫn là số 1, song sang Mỹ, Nhật, Úc, Hàn Quốc lại bất ngờ tăng vọt. Thị trường gạo dự kiến sẽ tiếp tục thắt chặt vào đầu năm do Ấn Độ hạn chế XK; sự khởi đầu của El Nino và tác động tiềm tàng của hiện tượng thời tiết này đối với các khu vực trồng lúa chính đã kích động mối lo ngại về nguồn cung, càng có dịp để Việt Nam thể hiện trách nhiệm an ninh lương thực với cộng đồng quốc tế. Tôm XK vào Trung Quốc tăng 3 lần, cạnh tranh với Ecuador tại thị trường này, vì đối thủ này đang gặp nhiều bất lợi về nguồn cung. XK tôm được kì vọng sẽ tăng vọt so với 2023.

Nhóm công nghiệp chế biến, với tỉ trọng 85,9% tổng kim ngạch XK của cả nước, nên tăng 19,3% là khích lệ bởi trị gia tăng đóng góp tới 86,4% kim ngạch tăng của XK 2 tháng qua (8,3 USD/9,6 tỉ USD). Trong số 32 mặt hàng thuộc nhóm này có 26 mặt hàng tăng, cũng trong đó có 16 mặt hàng tăng từ 20% trở lên. Nhu cầu các thị trường NK hồi phục nên đã có đơn hàng mới.

Đồ gỗ là mặt hàng duy nhất trong khối nông nghiệp XK vượt 1 tỉ USD chỉ trong 1 tháng, là do dịp Tết Nguyên đán có nhiều chương trình khuyến mãi hoặc tổ chức bán hàng tốt nên thu hút được nhiều khách hàng quốc tế.

Trong tổng thể NK tăng 18%, nhóm cần NK tăng tới 22,2% chứng tỏ “đầu vào” cho sản xuất nói chung và làm hàng XK nói riêng đã được bảo đảm. Trung Quốc vẫn là đối tác NK lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch 20,8 tỉ USD trong khi Hàn Quốc đứng thứ hai chỉ có 7,7 tỉ USD. Nhập siêu từ Trung Quốc 12,8 tỉ USD cũng đứng số 1.

Hai tháng đầu năm, cả nước có hơn 22,1 nghìn doanh nghiệp (DN) đăng kí thành lập mới, trong đó khá đông là DN kinh doanh XNK. Nhiều DN chấp nhận “hi sinh” lợi nhuận, ưu tiên quyền lợi người lao động, cổ đông. Ngay sau Tết Nguyên đán, công nhân trở lại nhà máy.

Nhiều loại hình xúc tiến thương mại. Giao ban của Bộ Công Thương với các thương vụ thị trường nước ngoài được tổ chức sớm để các Tham tán xốc lại hành trang bước vào năm mới vừa giúp “Tổng hành dinh” dày thêm mưu lược.

Với những tín hiệu ban đầu, dự đoán năm 2024 sẽ không quá nhọc nhằn đạt mục tiêu XK tăng 6%, xuất siêu khoảng 15 tỉ USD.

Thách thức đang chờ

Biển Đỏ vẫn phức tạp; xung đột ở Ukraine, Dải Gaza kéo dài, nghiêm trọng đe dọa kinh tế toàn cầu mới hồi phục mong manh, ta cùng chịu trận.

Đơn hàng đã khởi sắc nhưng chủ yếu vẫn nhỏ, lắt nhắt lại phải giao gấp, nhiều lần thay vì trước đây lịch nhập hàng từ 6-12 tháng.

“Hàng rào kĩ thuật” vẫn sừng sững. Tính đến nay, Canada đã điều tra 8 vụ việc phòng vệ thương mại đối với thép XK của Việt Nam, trong đó có 5 vụ chống bán phá giá, 2 vụ chống trợ cấp và 1 vụ tự vệ với hầu hết các mặt hàng/loại hình thép. Thẻ vàng (IUU) chưa được gỡ bỏ, nguy cơ với XK thủy sản là khó tránh. Thường ra, chỉ tiêu XK thủy sản năm 2024 chẳng đến nỗi cao siêu, nhưng vẫn nơm nớp. Ngành đồ gỗ sẽ đối mặt với thách thức về gỗ nguyên liệu NK do EU quy định chống phá rừng, yêu cầu sản xuất gỗ phát thải carbon thấp.

Giải pháp nào...

Kiên trì mục tiêu tăng trưởng. Cụ thể hóa các giải pháp tổng thể cho 2024, điều chỉnh trước diễn biến nhạy cảm. Củng cố thị trường truyền thống, khai thác thị trường mới; thực hiện hiệu quả các FTA. Rốt ráo triển khai biện pháp hỗ trợ DN.