Bao giờ tranh chấp, khiếu nại ở chung cư có hồi kết?

Trong cuộc Hội thảo “Ai bảo vệ quyền lợi cư dân trong chung cư”, do Báo Thanh Niên tổ chức sáng 11/3/2021, tại TP Hồ Chí Minh có rất nhiều người dân sống tại các chung cư tham gia. Họ đến để nói lên nỗi khốn khổ của mình khi lỡ mang tên “người dân chung cư”. Có người xác định cuộc tranh chấp còn kéo dài, có người thở dài bế tắc và cũng có người hi vọng, mọi sự sẽ được giải quyết…

Tòa nhà Hancorp, số 72 Trần Đăng Ninh, quận Cầu Giấy, TP Hà Nội

Ai đã tước đoạt quyền lợi của người dân?

"Có nên giao cho chủ đầu tư quản lí nhà chung cư?". Đó là câu hỏi của ông Nguyễn Tấn Bảo, cư dân Masteri Thảo Điền.

Những sai phạm của Ban quản trị Masteri Thảo Điền là không công bố Quy chế hoạt động, Quy chế tài chính cho cư dân được biết; không công bố báo cáo thu chi tài chính hàng tháng; không tổ chức hội nghị nhà chung cư thường niên trong 2 năm qua; Sử dụng quỹ quản lí vận hành do cư dân đóng góp sai mục đích. Đặc biệt, Ban quản trị đã tự ý ra quy định một cách hết sức ngang ngược, rằng những trao đổi, hoạt động giữa Ban quản trị và Ban quản lí là những thông tin mật, không được phép công khai, thảo luận.

Những sai phạm rõ như ban ngày, nhưng trong gần 1 năm qua, cư dân Masteri Thảo Điền phản ánh nhiều nơi như sở xây dựng, UBND quận 2, UBND thành phố Thủ Đức mà không được xử lí.

"Nhà của tôi đầy đủ giấy tờ sao không cho tôi vào?". Đó là trường hợp của mình bà Nguyễn Thị Châm, sinh năm 1945. Bà Châm có 3 căn hộ tại Phú Hoàng Anh do con trai bà mua cho bà để dưỡng già. Cả 3 căn hộ đã được Sở Tài nguyên và Môi trường TP.Hồ Chí Minh cấp sổ hồng cho chủ đầu tư là Công ty cổ phần Phú Hoàng Anh từ năm 2017. Sau đó, chủ đầu tư đã sang tên sổ hồng cho con trai bà tên Đỗ Hoàng Hưng, con trai tiếp tục tặng lại cho bà để dưỡng già. Tuy nhiên, ban quản trị lại không mở cửa cho bà vào nhận nhà.

Bà đã Châm khóc : “4 năm qua, tôi ôm sổ hồng, giấy tờ ủy quyền của con cho, một mình đi gõ cửa không biết bao nhiêu cơ quan, từ ban quản trị tòa nhà, đến UBND xã, UBND huyện Nhà Bè, thanh tra Sở Xây dựng, Ban giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường… Mỗi tờ đơn tôi gửi đi, mất 2-3 tháng mới nhận được trả lời, mang về nộp tại UBND huyện Nhà Bè để nhờ can thiệp… Thế nhưng, Ban Quản trị chung cư Phú Hoàng Anh một mặt không mở cửa cho tôi vào nhà, đổ keo vào ổ khóa nhà, khóa luôn hai đầu cầu thang bộ thoát hiểm, lột bỏ luôn nút ấn thang máy lên tầng 2 nhà tôi… Mặt khác, Ban Quản trị chung cư mị dân, kêu gọi người dân phản đối việc nhận nhà của tôi, ngang nhiên nói nhà của tôi thật ra là cộng đồng, thuộc sở hữu của cư dân sống tại chung cư…”.

Theo phản ánh của cư dân tòa nhà Hancorp Plaza có địa chỉ tại 72 Trần Đăng Ninh, quận Cầu Giấy, TP Hà Nội được chủ đầu tư là Tổng công ty Xây dựng Hà Nội (Bộ Xây dựng) đầu tư xây dựng và chính thức đưa vào sử dụng năm 2014, trong suốt những năm qua không chỉ “hô biến” phần tầng hầm sở hữu chung thành tài sản riêng của doanh nghiệp, chủ đầu tư tòa nhà còn chiếm dụng quỹ bảo trì, không bàn giao đầy đủ và đúng hạn cho đại diện hợp pháp của cư dân. Nhiều lần người dân đấu tranh nhưng vẫn chưa được giải quyết.

Nguyên nhân của những tranh chấp

Nguyên nhân xảy ra các tranh chấp, khiếu nại giữa cư dân và chủ đầu tư có phần liên quan đến văn bản pháp luật chưa quy định rõ ràng. Ngoài ra, quy định các chế tài, xử phạt chưa phù hợp, chưa đầy đủ, chưa đủ mạnh với thực tế.

Có nơi xuất hiện dấu hiệu nhóm lợi ích gây lộn xộn ở các chung cư. Có những người tìm cách để được bầu vào ban quản trị và sau đó là thao túng và trục lợi các quỹ ở chung cư. Trong đó, quỹ lớn nhất là quỹ bảo trì. Một số chủ đầu tư chưa đủ năng lực thực hiện dự án, vi phạm các quy định pháp luật về xây dựng, chuyển nhượng... Trong khi đó, từ thực tế nhiều nơi, chính quyền địa phương chỉ có thể hòa giải khi có sự vụ chứ chưa thể sâu sát tình hình rất đông cư dân.

Những tranh chấp ở chung cư thường xoay quanh các vấn đề: quỹ bảo trì, dịch vụ quản lý vận hành nhà chung cư, việc tổ chức hội nghị nhà chung cư, việc bầu ban quản trị, về chất lượng xây dựng chung cư, chất lượng thiết bị, sở hữu chung - riêng, về quản lý, khai thác, kinh doanh bãi giữ xe, các không gian có thể sinh lợi, phòng sinh hoạt cộng đồng, công trình phòng cháy chữa cháysinh sống trong các chung cư.

Bên cạnh đó, còn do chủ đầu tư không bàn giao nhà đúng cam kết tiến độ; chủ đầu tư đã thế chấp căn hộ và dự án cho ngân hàng mà không giải chấp, không được người mua nhà đồng ý; hay một số chủ đầu tư đã đưa dân vào ở khi chưa đủ điều kiện nghiệm thu hoàn thành công trình, không đảm bảo an toàn, chất lượng công trình thấp, phí gửi xe quá cao, chậm bàn giao sổ hồng

Trên thực tế, có thể kể ra rất nhiều chung cư trên khắp cả nước, người dân đang rơi vào tình trạng “khốn khổ” khi các vấn đề tranh chấp giữa chủ đầu tư - ban quản trị - người dân chưa có hồi kết dẫn đến quyền lợi hợp pháp của họ bị vi phạm nghiêm trọng. Trong khi đó, nhiều cơ quan chức năng chưa quan tâm giải quyết dứt điểm hoặc các quy định về pháp luật còn bất cập.