Cần giải quyết thấu tình đạt lí, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho các hộ bị thu hồi đất

Nội dung vụ việc

Theo phản ánh, các hộ đang quản lí, sử dụng đất tại cuối phố Mai Dịch đã sinh sống, ăn ở ổn định từ những năm 1980 cho đến nay, đã qua nhiều thế hệ gia đình. Đến nay, đây là nơi ở duy nhất của các hộ gia đình và không có tranh chấp hay bị bất kì cơ quan tổ chức nào ra quyết định xử lí vi phạm gì từ năm 1980 cho tới nay.

Ngày 28/8/2002, UBND TP Hà Nội đã ban hành Quyết định số 5994/QĐ-UB về việc thu hồi 1.064.735m2 đất tại thị trấn Cầu Diễn, xã Cổ Nhuế, huyện Từ Liêm và phường Mai Dịch, quận Cầu Giấy, tạm giao cho Công ty Vigeba để điều tra, lập phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng, chuẩn bị thực hiện Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng khu đô thị Thành phố giao lưu. Sau đó, UBND TP Hà Nội đã điều chỉnh giảm diện tích thu hồi xuống còn 973.977m2 theo Quyết định số 8918/QĐ-UB ngày 25/12/2002.

Chưa giải quyết đơn thư vẫn tiến hành “cưỡng chế” ngày 25/6/2025.

Trong quá trình TP Hà Nội đang điều chỉnh lại diện tích đất thu hồi, ngày 14/1/2004, UBND quận Cầu Giấy đã ra Quyết định số 59/QĐ-UB về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng (GPMB) cho các cá nhân, hộ gia đình có đất nằm trong phạm vi dự án Thành phố giao lưu tại phường Mai Dịch. Tuy nhiên chưa thống nhất được phương án bồi thường và dừng dự án lại kể từ đó đến nay.

Tuy nhiên, 21 năm qua kể từ năm 2004 đến nay, UBND quận Cầu Giấy và Công ty Vigeba không tiếp tục thực hiện chi trả tiền bồi thường cho người dân hay chuyển tiền vào tài khoản tạm giữ mở tại Kho bạc Nhà nước và người dân vẫn chưa bàn giao đất cho cơ quan có thẩm quyền. Do đó dự án Thành phố giao lưu là dự án treo suốt 21 năm qua.

Từ tháng 5/2025, UBND quận Cầu Giấy cùng Chủ đầu tư là Công ty Vigeba triển khai nhiều biện pháp, có những hành vi coi thường pháp luật để tiến hành thu hồi đất của người dân như: Tự ý đào phá đường, dùng cục bê tông chắn đường, rào chắn đường… các hộ dân đã làm đơn phản ánh, kêu cứu khẩn cấp đến các cấp, các cơ quan có thẩm quyền để đề nghị giải quyết sự việc, nhưng mọi việc chỉ dừng lại ở việc UBND phường Mai Dịch lập biên bản?.

Ngày 19/6/2025, Ban thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam có phiếu chuyển đơn số: 421/MTTW-XLĐ chuyển đơn tố cáo gửi Chủ tịch UBND quận Cầu Giấy để xem xét giải quyết.

Vừa qua, ông Trần Đình Cường, Phó Chủ tịch UBND quận Cầu Giấy liên tục chỉ đạo UBND phường Mai Dịch kiểm tra, thiết lập hồ sơ và đề xuất xử phạt vi phạm hành chính, cũng như ra Quyết định cưỡng chế tại khu đất cuối phố Mai Dịch. Tiếp theo đó, ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Chủ tịch UBND phường Mai Dịch đã lập biên bản vi phạm hành chính khẳng định các hộ dân chiếm đất của cơ quan nhà nước một cách trái quy định pháp luật, trái với nguồn gốc sử dụng đất, liên tục ra các biên bản, đỉnh điểm là Thông báo cưỡng chế số số 93/TB-UBND ngày 20/6/2025.

Trong khi các hộ dân đang có đơn thư phản ánh về các việc kí ban hành các văn bản trái quy định pháp luật (có dấu hiệu lợi ích nhóm), thì ngày 20/6/2025, ông Nguyễn Tuấn Anh lại kí ban hành Thông báo số 93/TB-UBND của UBND phường Mai Dịch về việc tổ chức thực hiện cưỡng chế phá dỡ tài sản là các công trình nhà ở của hộ gia đình bà Hoàng Hải với thời gian thực hiện từ 8 giờ ngày 24/6/2025.

Bà Hoàng Hải cho biết: “Thông báo số 93/TB-UBND do ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Chủ tịch UBND phường Mai Dịch kí ban hành hoàn toàn trái quy định pháp luật, có dấu hiệu của việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn để kí ban hành thông báo nhằm cưỡng chế phá dỡ tài sản của gia đình tôi; có mục đích xóa hiện trạng, bao che lấp liếm những hành vi sai phạm của các cơ quan, cá nhân khi thực hiện thu hồi đất của chúng tôi để giao cho doanh nghiệp Công ty Vigeba xây dựng nhà ở thương mại để bán với giá cao; có dấu hiệu câu kết với Công ty Vigeba nhằm mục đích cưỡng chế bằng được diện tích đất của các hộ dân chúng tôi đang sử dụng để có mặt bằng sạch bàn giao cho Công ty Vigeba (có dấu hiệu lợi ích nhóm). Bởi lẽ, ông Trần Đình Cường chỉ đạo bằng các Quyết định cưỡng chế số 63,65,66,67,68/QĐ-CCXP ngày 17/6/2025, do ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Chủ tịch UBND phường Mai Dịch kí. Sau đó ông Anh lại ban hành Thông báo số 93/TB-UBND ngày 20/6/2025, có dấu hiệu của việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn. Việc cưỡng chế phá dỡ công trình, tài sản của gia đình tôi cũng như các hộ gia đình khác tại đây nhằm mục đích muốn đẩy người dân chúng tôi ra đường, cũng như phá dỡ, xóa sạch hiện trạng sử dụng đất của chúng tôi, chèn ép người dân chúng tôi phải nhượng đất cho dự án. Liệu có việc tư lợi cá nhân hay lợi ích nhóm trong việc này hay không?

Hiện nay, trong địa bàn phường Mai Dịch (nay là phường Phú Diễn) còn rất nhiều trường hợp có vi phạm về trật tự xây dựng đã vi phạm từ nhiều năm nay mà UBND phường Mai Dịch, UBND quận Cầu Giấy chưa giải quyết hay xử lí. Việc ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Chủ tịch UBND phường Mai Dịch lại cương quyết xử lí các hộ gia đình tại cuối phố Mai Dịch; buộc phải phá dỡ công trình là nhà ở duy nhất của các hộ gia đình mà không xử lí đối với các trường hợp vi phạm khác, để bàn giao mặt bằng cho Công ty Vigeba thực hiện dự án.

Hơn nữa, theo Kế hoạch số 341-KH/TU của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội thì 126 xã, phường mới trên địa bàn TP Hà Nội sẽ vận hành thử nghiệm từ ngày 20/6/2025 và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1/7/2025. Phần diện tích đất cuối đường Mai Dịch mà các hộ đang sử dụng được sáp nhập về phường mới là phường Phú Diễn. Trong khi đó, hiện nay các cơ quan chức năng đang tiến hành thụ lí đơn tố cáo của các hộ dân, cũng như hiện nay các cơ quan Trung ương đã có văn bản gửi UBND TP Hà Nội để yêu cầu giải quyết đơn tố cáo của người liên quan đến các cá nhân đang có hành vi trái quy định pháp luật và tính pháp lí của dự án”.

Ngày 20/6/2025, Cục An ninh Điều tra Bộ Công an có phiếu chuyển đơn số: 3048/PC-A09-P2 gửi Chủ tịch UBND TP Hà Nội để giải quyết theo thẩm quyền

Vào chiều 17/6/2025, tại cổng nhà tôi có đối tượng tên là Hà Đức T, người của Công ty Vigeba đã liên hệ với một người khác có chức vụ để hỏi đến việc cưỡng chế một số hộ dân có đất tại cuối phố Mai Dịch. Tại cuộc nói chuyện này, đối tượng Hà Đức T với giọng điệu chỉ đạo việc thực hiện cưỡng chế, đuổi người dân hiện đang quản lí sử dụng đất tại đây, cũng như yêu cầu cưỡng chế để bàn giao đất (có camera ghi lại).

Ngày 25/6/2025, UBND phường Mai Dịch ra Thông báo (lần 2) về việc tổ chức cưỡng chế thực hiện Quyết định 63, 64, 66, 67, 68/QĐ-CCXP ngày 17/6/2025 của Chủ tịch UBND quận Cầu Giấy quyết đinh cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả đề nghị các hộ gia đình, cá nhân đang ăn ở, sinh hoạt và các tổ chức, chủ cơ sở kinh doanh… chấm dứt hoạt động, kinh doanh, tự giác di dời toàn bộ người, các công trình, vật kiến trúc, tài sản phương tiện ra khỏi khu vực cưỡng chế, thời gian thực hiện xong trước ngày 26/6/2025. Sáng 26/6/2025, các lực lượng chức năng quận, phường đã tiến hành di chuyển đồ đạc để cưỡng chế, phá dỡ các vật kiến trúc, nhà cửa các hộ dân cuối phố Mai Dịch.

Không những vậy, các hồ sơ văn bản của UBND quận Cầu Giấy cũng đã thể hiện trong từng thời điểm các cơ quan thuộc UBND quận Cầu Giấy có thiết lập hồ sơ mốc giới lập các ngày 6/6/2007, 10/7/2017 và ngày 3/12/2024, phục vụ dự án, trong thời gian này các hộ gia đình trong khu vực vẫn sinh sống, ăn ở bình thường mà không thấy bất kì cơ quan đến tiến hành đo đạc hay lập hồ sơ, cũng như trong các biên bản bàn giao mốc giới của phường Mai Dịch đều không đề câp đến diện tích vi phạm, lấn chiếm hay tái lấn chiếm.

Theo chính sách Nhà nước, năm 2013-2014, các hộ dân có kê khai đầy đủ hiện trạng đất đang sử dụng và được UBND phường lưu giữ. Điều đó thể hiện việc sử dụng đất của các hộ gia đình tại khu đất cuối phố Mai Dịch là ổn định và liên tục vào mục đích để ở. Việc tổ chức cưỡng chế nhằm phá dỡ, xóa hiện trạng để có mặt bằng sạch nhằm gấp rút bàn giao cho Công ty Vigeba phát triển dự án trong tháng 6/2025, bỏ qua mọi yếu tố lịch sử nguồn gốc đất của các hộ dân căn cứ theo Nghị định số 43/2014/NĐ- CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ?

Ngày 18/6/2025, Viện KSND Tối cao có Phiếu chuyển đơn số: 731/PC-VKSTCV12 gửi Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an TP Hà Nội để xem xét xử lí theo quy định.

Ngày 19/6/2025, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam có phiếu chuyển đơn số: 421/MTTW-XLĐ chuyển đơn tố cáo gửi Chủ tịch UBND quận Cầu Giấy để xem xét giải quyết và có văn bản trả lời cho bà Hoàng Hải được biết, đồng thời thông báo kết quả giải quyết cho Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam theo quy định.

Tiếp đó, ngày 20/6/2025, Cục An ninh Điều tra, Bộ Công an có phiếu chuyển đơn số: 3048/PC-A09-P2 gửi Chủ tịch UBND TP Hà Nội để giải quyết theo thẩm quyền và đề nghị thông báo cho Cục An ninh điều tra Bộ Công an biết kết quả.

Bà Phan Thị Ngọc Hà, công chức Tư pháp - Hộ tịch phường Mai Dịch (nay Phú Diễn) cho biết: Về quyền khiếu nại, khởi kiện của công dân, công dân có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện hành chính đối với quyết định cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả (được quy định tại điểm b, khoản 1 Điều 3 của Quyết định) theo quy định của pháp luật. Việc khiếu nại được thực hiện theo quy định của Luật Khiếu nại và các văn bản hướng dẫn thi hành. Cá nhân, tổ chức có quyền được bồi thường theo quy định của pháp luật.

Nhận định của luật sư về vụ việc

Luật sư Nguyễn Hồng Tâm, Đoàn luật sư TP Hà Nội cho biết: Theo hồ sơ bà Hoàng Hải cung cấp, công dân đã gửi đơn khiếu nại liên quan đến Quyết định số 50/QĐ-KPHQ ngày 4/6/2025 và Quyết định cưỡng chế số 63/QĐ-CCXP ngày 17/6/2025 của UBND quận Cầu Giấy về việc thu hồi đất và cưỡng chế tại khu vực dự án “Thành phố Giao lưu”, phường Mai Dịch. Đơn khiếu nại được Ban tiếp công dân quận Cầu Giấy tiếp nhận, nhưng đến nay (30/6/2025) chưa nhận được thông báo thụ lí hoặc quyết định giải quyết.

Thành ủy Hà Nội có Văn bản số 287-GB/UBKTTU ngày 21/4/2025; số 375-GB/UBKTTU ngày 2/6/2025 và Ủy ban Dân nguyện Quốc hội Văn bản số 5/2/UBDNGS15 tháng 5/2025 đã chuyển đơn của công dân đến UBND TP Hà Nội, UBND quận Cầu Giấy và phường Mai Dịch để xem xét, giải quyết và báo cáo kết quả, đến nay các hộ dân chưa nhận bất kì văn bản nào trả lời thành phố, quận hay phường?

Ngày 19/6/2025, UBND quận Cầu Giấy ban hành Quyết định số 63/QĐ-CCXP về cưỡng chế, và sau đó tiến hành cưỡng chế thực tế khi khiếu nại của công dân chưa được thụ lí hoặc giải quyết. Quá trình cưỡng chế diễn ra quyết liệt, phớt lờ ý kiến của công dân, văn bản chỉ đạo của Cơ quan cấp trên có dấu hiệu vi phạm Điều 27 Luật Khiếu nại năm 2011: Chủ tịch UBND quận Cầu Giấy phải thụ lí và thông báo bằng văn bản trong vòng 10 ngày kể từ khi nhận đơn khiếu nại, nhưng không thực hiện.

Theo Điều 28, thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu là 30 ngày (hoặc 45 ngày nếu phức tạp), nhưng quận đã ban hành quyết định cưỡng chế và thực hiện cưỡng chế trong khi thời hạn này chưa hết, vi phạm quy định.

Theo Điều 14, việc không tổ chức đối thoại khi công dân có đơn thư và không thông báo thụ lí là hành vi cản trở quyền khiếu nại, bị nghiêm cấm tại Điều 16.

Ngoài ra, còn vi phạm Điều 38 Nghị định 124/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định tạm đình chỉ thi hành quyết định hành chính bị khiếu nại nếu phát hiện có dấu hiệu gây thiệt hại, nhưng quận và phường tiếp tục cưỡng chế, vi phạm nguyên tắc bảo vệ quyền lợi công dân.

Tạp chí Người cao tuổi đề nghị các cơ quan chức năng TP Hà Nội vào cuộc xem xét giải quyết, đảm bảo quyền lợi cho các hộ dân đúng quy định của pháp luật.