Cần xem xét, giải quyết khách quan, thấu tình đạt lí

Tạp chí Người cao tuổi nhận được đơn của ông Vũ Văn Hương, sinh năm 1958, ở phường 12, quận Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh, Giám đốc HTX Tín Nhiệm phản ánh về việc TAND các cấp có nhận định khác nhau trong vụ án dân sự về hợp đồng dịch vụ hứa thưởng đã gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của HTX Tín Nhiệm.

Hứa thưởng... rồi khởi kiện ngược lại?

Theo đơn thư, tài liệu ông Hương cung cấp, thửa đất có diện tích 15.403m2 tại đường Cống Lở (phường 15, quận Tân Bình, TP Hồ Chí Minh) vốn do bố ông Nguyễn Văn Ta quản lí, sử dụng. Sau khi bố ông Ta qua đời, ông Ta cùng anh rể canh tác sử dụng và đăng kí quyền sử dụng đất từ năm 1982.

Năm 1991, UBND quận Tân Bình căn cứ vào biên bản phân chia đất gia tộc đã cấp tạm thời cho ông Nguyễn Văn Chưa và ông Nguyễn Văn Hoàng (anh em trong gia tộc của ông Ta), mỗi người 5.135m2, nên ông Ta khiếu nại nhưng bị bác yêu cầu đòi lại đất.

Ngày 15/7/1998, ông Nguyễn Văn Ta kí Văn bản thỏa thuận số: 01/07/VBTT ủy quyền cho HTX Tín Nhiệm liên hệ với các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để đòi lại 10.270m2 đất mà UBND quận Tân Bình đã cấp cho ông Hoàng và ông Chưa. Tại văn bản này, ông Ta cam kết sẽ “trả công” cho HTX Tín Nhiệm 3.000m2 đất theo số đất mà ông Ta được nhận; thời gian thực hiện thỏa thuận là 1 năm, kể từ ngày kí và HTX phải tự lo toàn bộ chi phí.

. Ông Khuất Duy Thuận, 73 tuổi, Chủ tịch HĐQT HTX Tín Nhiệm.

Cùng với đó, ông Ta kí ủy quyền cho ông Khuất Duy Thuận, sinh năm 1949, Chủ tịch HĐQT HTX Tín Nhiệm, thay mặt ông Ta để thực hiện việc khiếu nại.

Ngày 6/3/2000, ông Ta làm thêm thỏa thuận, hứa thưởng bổ sung thêm 500m2 đất (tổng cộng là 3.500m2 đất). Các bên tiếp tục gia hạn thực hiện thỏa thuận đến khi hoàn tất công việc và ủy quyền cho ông Thuận đến khi có quyết định sau cùng của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

Trước khi kí hợp đồng, ông Ta viết giấy cam kết là không kí bất kì văn bản chia đất gia tộc nào và cho rằng, ông Chưa và ông Hoàng giả mạo giấy tờ để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Tuy nhiên, sau khi nhận được đơn khiếu nại,Thanh tra TP Hồ Chí minh đã yêu cầu giám định chữ kí của ông Ta trong Biên bản phân chia đất gia tộc. Ngày 1/4/1999, Phân viện Khoa học hình sự, Bộ Công an kết luận: Chữ kí trong Biên bản phân chia đất gia tộc cho ông Chưa và ông Hoàng là của ông Ta. Do đó, tại Quyết định số: 4674/QĐ-UB-TD ngày 18/7/2000, UBND TP Hồ Chí Minh không chấp nhận khiếu nại của ông Ta.

Tiếp đó, ông Khuất Duy Thuận, đại diện HTX Tín Nhiệm ròng rã nhiều năm trời khiếu nại đến cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, để yêu cầu giải quyết việc công nhận đất cho ông Ta.

Ngày 21/5/2008, Bộ Tài nguyên và Môi trường có Công văn số: 1801/BTNMT-TTr nhận định theo hướng công nhận 10.270m2 đất cho ông Ta. Thấy diễn biến vụ việc đã có lợi cho mình, lúc này ông Ta bỗng “lật kèo” và có đơn khởi kiện, yêu cầu TAND quận Bình Thạnh tuyên bố thỏa thuận ngày 15/7/1998 giữa ông Ta với HTX Tín Nhiệm và ủy quyền giữa ông Ta và ông Thuận đã hết hiệu lực từ ngày có Quyết định số: 5917/QĐ-UB ngày 29/11/2004 của UBND TP Hồ Chí Minh. Phía HTX Tín Nhiệm có đơn khiếu nại và yêu cầu ông Ta phải thực hiện đúng theo cam kết đã kí.

Đơn khởi kiện của ông Ta mặc dù đã có thông báo thụ lí từ cuối năm 2008, nhưng mãi đến năm 2018, TAND quận Bình Thạnh mới đem vụ án ra xét xử.

Tại Bản án sơ thẩm số: 1577/2018/DS-ST ngày 22/8/2018, TAND quận Bình Thạnh tuyên xử: Tuyên bố hợp đồng dịch vụ, hợp đồng ủy quyền, hứa thưởng giữa ông Nguyễn Văn Ta và HTX Tín Nhiệm, ông Khuất Duy Thuận là vô hiệu; đình chỉ yêu cầu bồi thường thiệt hại 100 triệu đồng của nguyên đơn đối với bị đơn; không chấp nhận yêu cầu phản tố của HTX Tín Nhiệm về yêu cầu công nhận hợp đồng ủy quyền, trả công, hứa thưởng 3.500m² đất trước đây đã kí; không chấp nhận yêu cầu độc lập của ông Khuất Duy Thuận về yêu cầu công nhận hợp đồng ủy quyền, trả công hứa thưởng…

Không chấp nhận bản án sơ thẩm, HTX Tín Nhiệm có đơn kháng cáo. Ngày 17/4/2019, TAND TP Hồ Chí Minh ra Bản án phúc thẩm số: 317/2019/DS-PT, qua đó bác đơn kháng cáo của HTX Tín Nhiệm và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, chỉ sửa một phần bản án về án phí.

Khu đất ông Ta hứa trả thưởng cho HTX Tín Nhiệm.

Ngày 24/7/2019, Viện trưởng Viện KSND Cấp cao tại TP Hồ Chí Minh có Quyết định kháng nghị theo thủ tục Giám đốc thẩm đối với bản án phúc thẩm nêu trên. Ngày 7/10/2019, TAND Cấp cao tại TP Hồ Chí Minh ban hành Quyết định Giám đốc thẩm, không chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện KSND Cấp cao tại TP Hồ Chí Minh; Giữ nguyên bản án phúc thẩm của TAND TP Hồ Chí Minh.

Quan điểm khác nhau của các cấp Tòa án

Nhận thấy Tòa án các cấp đánh giá sai các tài liệu, chứng cứ có trong vụ án, không đúng sự thật khách quan, vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, ngày 29/4/2020, Chánh án TAND Tối cao ban hành Kháng nghị giám đốc thẩm số: 20/2020/KN-DS, đề nghị Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao xét xử Giám đốc thẩm, hủy Quyết định giám đốc thẩm của TAND Cấp cao tại TP Hồ Chí Minh, hủy 2 bản án phúc thẩm và sơ thẩm trước đó và giao hồ sơ cho TAND quận Bình Thạnh xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm; đồng thời, tạm đình chỉ thi hành Quyết định Giám đốc thẩm của TAND Cấp cao tại TP Hồ Chí Minh cho đến khi có Quyết định Giám đốc thẩm.

Ngày 22/9/2020, Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao ban hành Quyết định Giám đốc thẩm số: 58/2020/DS-GĐT tuyên hủy toàn bộ bản án sơ thẩm, bản án phúc thẩm, quyết định giám đốc thẩm của TAND Cấp cao tại TP Hồ Chí Minh.

Tuy nhiên, trong phần nhận định của Quyết định Giám đốc thẩm số: 58/2020/DS-GĐT lập luận theo hướng HTX Tín Nhiệm phải có nghĩa vụ xuất trình các chứng cứ chứng minh cho những chi phí đã thực hiện. Với lập luận này, Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao đã vô tình bác bỏ những thỏa thuận trong hợp đồng hứa thưởng mà ông Ta đã kí trước đó với HTX Tín Nhiệm.

Ông Vũ Văn Hương cho biết: “Chúng tôi rất mừng khi có Quyết định Giám đốc thẩm của TAND Tối cao. Tuy nhiên, Quyết định Giám đốc thẩm số: 58/2020/DS-GĐT đã không nhận xét, phân tích chấp nhận hay phản bác những nhận định liên quan đến nội dung Kháng nghị số: 20/2020/KN-DS ngày 29/4/2020, dẫn đến có sự mâu thuẫn trong cách hiểu các quy định của pháp luật, đánh giá tài liệu chứng cứ, đường lối xử lí, giải quyết vụ án. Hi vọng sẽ có một bản án mới thấu tình đạt lí để HTX Tín Nhiệm được hưởng quyền lợi chính đáng theo đúng quy định pháp luật.