Đột quỵ khi trời chuyển lạnh: Người cao tuổi cần lưu ý gì?

Khi mùa lạnh gõ cửa - mối nguy thầm lặng mang tên “đột quỵ”

Những ngày đầu đông, khi gió se lạnh ùa về, cũng là lúc các bệnh viện lại ghi nhận số ca đột quỵ tăng vọt. Chỉ trong vài ngày cuối tháng 10, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn (Hà Nội) đã tiếp nhận 7 bệnh nhân đột quỵ, trong đó có 4 ca xuất huyết não. Con số tuy nhỏ, nhưng đủ để gióng lên hồi chuông cảnh báo về căn bệnh vốn được ví như “kẻ cướp thời gian” - đến nhanh, tàn khốc và để lại hậu quả nặng nề, đặc biệt ở người cao tuổi.

Theo TS.BS Nguyễn Thị Thúy Hằng - Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Xanh Pôn, sự thay đổi đột ngột của thời tiết khiến cơ thể phản ứng co mạch, huyết áp tăng cao và dễ hình thành cục máu đông - những yếu tố trực tiếp dẫn đến tai biến, đột quỵ não.

Trong tất cả các trường hợp đột quỵ, có đến tới khoảng 70-80 là có dấu hiệu báo trước

Lạnh lên, huyết áp tăng - vì sao cơ thể người cao tuổi dễ tổn thương?

Thời tiết lạnh tưởng chừng chỉ khiến ta co ro, run rẩy, nhưng với hệ tim mạch, đó lại là một “cú sốc” thật sự. Khi nhiệt độ hạ thấp, mạch máu ngoại biên co lại để giữ ấm, khiến huyết áp tăng đột ngột. Máu trở nên đặc hơn, lưu thông chậm hơn, dễ hình thành cục máu đông gây tắc mạch. Cùng lúc đó, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích làm nhịp tim nhanh hơn, tim phải làm việc quá sức, dẫn tới nguy cơ vỡ mảng xơ vữa trong mạch máu não.

Theo thống kê của Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, vào mùa lạnh hoặc giai đoạn giao mùa, số ca đột quỵ có thể tăng 20-30% so với các thời điểm khác trong năm. PGS.TS.BS Mai Duy Tôn - Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai cho biết: “Trong các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ, tăng huyết áp là thủ phạm hàng đầu, chiếm gần 80% số ca nhập viện. Và khi trời lạnh, huyết áp của người cao tuổi rất dễ biến động mạnh”.

“Kẻ thù giấu mặt” của người cao tuổi trong những ngày lạnh giá

Người cao tuổi vốn có khả năng điều hòa thân nhiệt kém. Chỉ một đợt lạnh đột ngột có thể khiến huyết áp tăng cao, tim mạch quá tải, dẫn đến đột quỵ.

Bên cạnh đó, nhóm người mắc tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu, béo phì, hay người từng bị đột quỵ, bệnh tim mạch… cũng thuộc nhóm nguy cơ cao.

ThS.BS Nguyễn Hữu Tùng - Bệnh viện Tim Hà Nội nhận định: “Cái lạnh không trực tiếp gây ra đột quỵ, nhưng nó làm bộc lộ những điểm yếu của cơ thể, đặc biệt là hệ tim mạch của người lớn tuổi. Nếu chủ quan, chỉ một cơn gió lạnh cũng đủ làm thay đổi vận mệnh của cả một gia đình”.

FAST - quy tắc vàng cứu người trong “giờ vàng” đột quỵ

Các bác sĩ đều nhấn mạnh: 3-4,5 giờ đầu tiên kể từ khi phát bệnh là “thời gian vàng” để cứu não. Người dân cần ghi nhớ nguyên tắc FAST để phát hiện sớm:

F (Face - Khuôn mặt): Méo miệng, cười lệch, rơi nước dãi một bên.

A (Arm - Tay/chân): Tay, chân yếu hoặc liệt một bên cơ thể.

S (Speech - Ngôn ngữ): Nói khó, nói ngọng, không diễn đạt được.

T (Time - Thời gian): Gọi cấp cứu và đưa ngay người bệnh đến cơ sở y tế có đơn vị đột quỵ.

“Chậm một phút là não mất đi hàng triệu tế bào. Rất nhiều bệnh nhân đến viện muộn, để lại di chứng nặng nề, thậm chí không qua khỏi”, TS.BS Nguyễn Thị Bảo Liên - Trưởng khoa Hồi sức tích cực và Chống độc, Bệnh viện Xanh Pôn chia sẻ.

Giữ ấm cơ thể - giữ luôn cả sự sống

Đột quỵ có thể đến bất ngờ, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người cao tuổi biết chăm sóc đúng cách trong mùa lạnh:

Giữ ấm đầy đủ, đặc biệt ở vùng đầu, cổ, tay, chân; tránh ra ngoài lúc sáng sớm hoặc khuya muộn khi nhiệt độ xuống thấp.

Theo dõi huyết áp, đường huyết thường xuyên, dùng thuốc theo chỉ định, không tự ý ngừng điều trị.

Duy trì vận động nhẹ nhàng trong nhà như đi bộ, tập thở, giãn cơ.

Ăn uống lành mạnh: giảm muối, hạn chế rượu bia, tăng rau xanh, trái cây, uống đủ nước ấm.

Khám sàng lọc định kỳ để phát hiện sớm nguy cơ tiềm ẩn, nhất là với người có tiền sử bệnh tim mạch hoặc đột quỵ trong gia đình.

PGS.TS.BS Nguyễn Lân Việt - Phó Chủ tịch Hội Tim mạch Việt Nam từng nhấn mạnh: “Đột quỵ không phải là định mệnh. Nếu mỗi người biết chủ động kiểm soát huyết áp, đường huyết, lối sống thì hoàn toàn có thể ngăn chặn được thảm kịch này.”

Những người bệnh đái tháo đường, tim mạch, mỡ máu cần đi khám sức khỏe định kỳ để kiểm soát tình trạng bệnh

Một phút cảnh giác - cả đời bình an

Trời lạnh có thể đến bất ngờ, nhưng đột quỵ không bao giờ là điều bất ngờ nếu chúng ta biết lắng nghe cơ thể mình.

Người cao tuổi, hãy giữ ấm không chỉ bằng áo khoác, mà bằng cả sự quan tâm và chủ động bảo vệ sức khỏe mỗi ngày. Một phút cảnh giác hôm nay, có thể đổi lấy một cuộc sống bình an cho chính bạn và người thân.