Mối nguy của những ca Covid-19 nhập cảnh trái phép ở Đông Nam Á

Diễn biến này đang làm phức tạp thêm cuộc chiến chống Covid-19 tại khu vực, trong bối cảnh những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề trong đợt dịch đầu tiên như Indonesia, Malaysia và Philippines cũng chưa thể kiểm soát sự lây lan của virus SARS-CoV-2 khi mỗi ngày vẫn ghi nhận hàng nghìn ca nhiễm mới.

Lần đầu tiên kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát, Campuchia phải phong tỏa toàn bộ Thủ đô Phnom Penh ngay trong ngày Tết cổ truyền Chol Chnnam Thmey 2021 (14-16/4) bởi số ca mắc Covid-19 do “sự cố lây nhiễm cộng đồng ngày 20/2” ngày càng tăng nhanh. Nếu trong tháng đầu sau sự cố lây nhiễm này, số ca mắc mới Covid-19 theo ngày trung bình ở Campuchia ở mức hai chữ số, thì từ giữa tháng 4, con số này thường xuyên lên tới vài trăm. Tính đến nay, dịch Covid-19 đã lan ra khắp 22/25 tỉnh thành của Campuchia.

Người dân xếp hàng chờ xét nghiệm Covid-19 tại Bangkok, Thái Lan

Tại nước láng giềng Lào, ca nhiễm trong cộng đồng đầu tiên ghi nhận ngày 11/4, sau hơn một năm gần như “trắng dịch”, khiến chính phủ nước này phải tăng cường các biện pháp phòng ngừa mới trong thời gian Tết cổ truyền Boun Pi May. Tuy nhiên, tình hình bắt đầu diễn biến phức tạp kể từ ngày 20/4, khi Thủ đô Viêng Chăn chính thức có ca nhiễm đầu tiên. Chỉ trong vòng 5 ngày sau đó, số ca nhiễm cộng đồng tại Lào đã nhiều gấp 4 lần tổng số ca nhiễm trong cả năm 2020, hiện lên tới hơn 340 ca.

Tại Thái Lan, từ ngày 23/4, số ca mắc mới theo ngày liên tục vượt con số 2.000. Hệ thống y tế Thái Lan đứng trước nguy cơ quá tải, thậm chí nhiều người tuyệt vọng phải dùng đến mạng xã hội để tìm giường bệnh cho gia đình và bạn bè.

Việc dịch bệnh tái bùng phát mạnh gần như đồng thời ở Campuchia, Lào và Thái Lan khiến giới chức các nước này liên tục phải đưa ra cảnh báo. Các chuyên gia cũng ngay lập tức xác định những nguyên nhân khiến cả 3 nước từng nằm trong danh sách chống dịch hiệu quả hồi năm ngoái nay lại phải đương đầu với làn sóng lây nhiễm mới. Tuy nhiên, có một nguyên nhân được đánh giá là "điểm chung", đó là mối nguy từ các ca bệnh nhập cảnh trái phép và trốn cách li.

Bên cạnh đó, làn sóng dịch mới ở các nước Đông Nam Á liên quan tới việc người dân không tuân thủ các quy định giãn cách xã hội khi tham gia các hoạt động cộng đồng, đặc biệt trong những đợt lễ tết. Tâm lí chủ quan này được cho xuất phát từ việc cả Campuchia, Lào và Thái Lan đều là những nước đã kiểm soát khá hiệu quả làn sóng lây nhiễm đầu tiên, như Lào suốt hơn 1 năm không ghi nhận ca lây nhiễm cộng đồng nào. Hơn nữa, các nước này đều đã tiến hành chương trình tiêm chủng vaccine ngừa Covid-19. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định sự xuất hiện của nhiều biến thể mới của SARS-CoV 2 khiến Covid-19 vẫn có khả năng lây lan bởi những loại vaccine đang lưu hành được đánh giá không hiệu quả đối với các biến thể.

Có thể nói làn sóng lây nhiễm Covid-19 mới trên diện rộng ở Lào, Campuchia và Thái Lan, cũng như việc một loạt quốc gia trong khu vực hơn 1 năm nay vẫn đang "gồng mình" ứng phó với tốc độ lây lan nhanh chóng của virus SARS-CoV-2 (như Philippines trung bình ghi nhận trên dưới 9.000 ca mắc mới mỗi ngày), cho thấy Covid-19 tiếp tục là một thách thức lớn đối với khu vực Đông Nam Á.

Trong khi đó, tại từng nước ASEAN, chính quyền các cấp cũng đang tiếp tục thúc đẩy cách biện pháp chống dịch trên tinh thần chủ động và quyết liệt. Song có lẽ điều quan trọng nhất là các nước trong khu vực cần rút ra "bài học" từ những đợt bùng phát dịch mới đây ở Lào, Campuchia, Thái Lan... để ngăn chặn "mối nguy" từ những ca bệnh nhập cảnh trái phép hay từ tâm lí lơ là, chủ quan mất cảnh giác của người dân.