Người “giữ lửa” văn hóa dân tộc Thái nơi miền Tây Nghệ An

Nghệ nhân Sầm Thị Xanh bên lớp học chữ Thái của mình

Ở xã Châu Tiến, Nghệ nhân Ưu tú Sầm Thị Xanh được biết đến là người luôn tâm huyết trong việc vận động Nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Thái.

Sau khi nghỉ hưu năm 2010, bà tiếp tục dành thời gian theo đuổi niềm đam mê văn hóa, văn nghệ. Năm 2011, bà tham gia học chữ Thái cổ, gia nhập Câu lạc bộ chữ Thái, rồi tích cực nghiên cứu, sưu tầm, cùng các thành viên mở lớp truyền dạy cho học sinh và người dân địa phương.

Những ngày đầu triển khai, việc vận động gặp không ít khó khăn do nhiều gia đình chưa thực sự ủng hộ, cho rằng việc học văn hóa Thái như hát nhuôn, hát xuối không còn cần thiết trong đời sống hiện đại. Bên cạnh đó, một số thành viên cao tuổi trong câu lạc bộ cũng gặp trở ngại từ gia đình. Vì vậy, số lượng học viên ban đầu còn hạn chế.

Không nản chí, với tinh thần “tuổi cao, gương sáng”, bà Xanh cùng các thành viên kiên trì đến từng nhà tuyên truyền, vận động. Dần dần, nhận thức của người dân được nâng lên, các lớp học văn hóa Thái ngày càng thu hút đông đảo học sinh tham gia, đặc biệt vào mỗi dịp hè.

Nghệ nhân Sầm Thị Xanh còn truyền tải văn hóa Thái vào lời thơ ý nhạc

Được tín nhiệm bầu làm Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Văn hóa Thái bản Hoa Tiến, bà đã cùng tập thể duy trì, phát triển phong trào văn hóa, văn nghệ truyền thống ngày càng lan tỏa rộng khắp trong cộng đồng.

Trong các dịp lễ hội, những nét đẹp văn hóa như trang phục dân tộc, hát nhuôn, hát xuối, múa lăm vông, nhảy sạp, khắc luống… đã trở thành điểm nhấn, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần và khơi dậy niềm tự hào dân tộc trong mỗi người dân.

Với kinh nghiệm của một nhà giáo, bà luôn chú trọng phương pháp truyền dạy linh hoạt, tạo không khí gần gũi, sinh động theo hướng “học mà chơi, chơi mà học”, giúp người học dễ tiếp thu và ghi nhớ.

Từ năm 2013 đến nay, bà cùng câu lạc bộ đã tổ chức 21 lớp dạy chữ Thái, với 170 học sinh đọc thông, viết thạo; nhiều em đạt giải cao tại các hội thi cấp huyện (Quỳ Châu cũ), cấp tỉnh. Một số mô hình lớp học còn được nhân rộng sang các địa phương khác.

Gắn với chủ trương phát triển du lịch cộng đồng Hoa Tiến từ năm 2011, các giá trị văn hóa Thái được gìn giữ đã trở thành điểm nhấn thu hút du khách, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Từ năm 2020 đến nay, với vai trò Phó Chủ tịch Hội Người cao tuổi xã Châu Tiến, Ủy viên Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã và Chi hội trưởng Chi hội Người cao tuổi bản Hoa Tiến 2, bà luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ, góp phần xây dựng tổ chức vững mạnh.

Với những đóng góp bền bỉ, năm 2022, bà được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân Ưu tú”; năm 2023 được Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An tặng Bằng khen.

Không chỉ là người gìn giữ di sản văn hóa dân tộc, bà Sầm Thị Xanh còn là tấm gương tiêu biểu về tinh thần “tuổi cao, gương sáng”, luôn tích cực đóng góp cho cộng đồng. Những việc làm thiết thực, bền bỉ của bà đã góp phần khẳng định vai trò, vị thế của người cao tuổi trong xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong cộng đồng dân cư.