“Sóng ngầm” cạnh tranh siêu cường giữa Mỹ - Trung

Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP) ngày 7/5, các nhà phân tích cho rằng Trung Quốc hiện không còn ở vị thế bị động như giai đoạn đầu của cuộc chiến thương mại trước đây. Bắc Kinh trong nhiều năm qua đã xây dựng một loạt công cụ đáp trả nhằm đối phó với các biện pháp thuế quan, kiểm soát xuất khẩu và trừng phạt công nghệ từ Washington.

Ông Marcus Noland, Phó Chủ tịch điều hành Viện Peterson về Kinh tế Quốc tế (PIIE), cho rằng bề ngoài quan hệ song phương có vẻ ổn định hơn, nhưng áp lực thực tế đang tích tụ nhanh chóng. Theo ông, Mỹ và Trung Quốc liên tục leo thang đối đầu để xem ai sẽ nhượng bộ trước.

Ngành bán dẫn tiếp tục là tâm điểm căng thẳng. Trong hơn một thập niên qua, Mỹ liên tục mở rộng danh sách thực thể bị hạn chế, cấm hơn 1.000 công ty Trung Quốc tiếp cận chip tiên tiến và thiết bị sản xuất bán dẫn. Huawei và ZTE là những trường hợp đầu tiên chịu tác động.

Chính quyền Tổng thống Trump từng cấm Nvidia bán chip H20 cho Trung Quốc, sau đó lại cho phép nối lại hoạt động này và tiếp tục mở đường cho dòng chip H200 tiên tiến hơn. Washington cũng tìm cách siết các công ty con liên quan tới doanh nghiệp nằm trong danh sách kiểm soát xuất khẩu, song Bắc Kinh bắt đầu đáp trả mạnh hơn thay vì giữ im lặng như trước đây.

Ông Noland nhận định Trung Quốc đã tìm ra “vũ khí phản công”, khiến Mỹ không còn dễ dàng mở rộng kiểm soát công nghệ như trước. Một trong những yếu tố làm gia tăng sự tự tin của Bắc Kinh là vị thế thống trị trong chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu. Trung Quốc đã mở rộng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm, đồng thời ban hành quy định chống trừng phạt nhằm xử lý các công ty tuân thủ lệnh cấm vận của Mỹ.

Chính quyền Tổng thống Trump hiện thúc đẩy ý tưởng thành lập một “Hội đồng Thương mại” do Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đề xuất, nhằm kiểm soát luồng hàng hóa nhạy cảm giữa Mỹ và Trung Quốc.

Tuy nhiên, giới phân tích đặt câu hỏi về tính khả thi của mô hình này, đặc biệt liên quan tới việc xác định hàng hóa nhạy cảm, động lực nhập khẩu của Trung Quốc và bài học thất bại từ các thỏa thuận thương mại trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Trump.

Theo bà Mary Lovely, chuyên gia của PIIE hội nghị sắp tới nhiều khả năng sẽ đề cập tới hàng loạt vấn đề lớn như các điểm nóng trên thế giới và khu vực. Tuy nhiên, các bất đồng cốt lõi giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới nhiều khả năng sẽ tiếp tục được gác lại thay vì xử lý tận gốc.