Về Nam Đàn đi dạo chợ Sa Nam

Dừng chân trước chợ Sa Nam vào những ngày lập Thu, mới cảm thấy hết những nét văn hóa “dân dã” của người dân xứ Nghệ trong cảnh mua bán ở chợ quê truyền thống. Từ ngoài đường, quang cảnh đã nhộn nhịp với chỗ này bán hoa tươi như: Hoa cúc, hoa vạn thọ…, chỗ kia bán hoa nhựa, hoa vải…, rất đa dạng và phong phú. Bên dưới những cây dù to treo những bộ áo quần trẻ em nhiều màu sắc lay động trước gió; những em bé tròn mắt ngắm nghía những chùm bong bóng hoặc được mẹ chọn mua quần áo mới chuẩn bị đến trường.

Cũng như bao ngôi chợ truyền thống của xứ Nghệ khác, cổng vào chợ Sa Nam với bảng tên khá to mang dòng chữ “Chợ Sa Nam - kính chào quý khách” đã làm chúng tôi rất vui như có người vẫy tay chào đón đoàn du khách xứ Quảng ra tham quan. Hai bên cổng là các quầy hàng bán tạp hóa và các mặt hàng chuyên dụng khác như soong nồi, đồ nhôm nhựa, áo quần may sẵn, giày dép…

Trên lề đường trước hai bên cổng chợ là các chị, các mẹ bán rau, củ quả, trong đó có bán những rổ quả trám đen mà chúng tôi mới thấy lần đầu. Ngoài ra, nơi đây cũng bày bán các loại cá đồng như lươn, ếch, cá leo, cá con… và nhiều loài cá sinh sống ở sông Lam rất lạ.

Bánh đúc là một trong những món ăn đặc trưng ở ngôi chợ nằm giữa trung tâm huyện nhưng vẫn mang dáng dấp quê kiểng này.

Sau khi đi xem cảnh quan ngoài chợ, chúng tôi thong thả bước vào chợ thấy đa dạng các quầy hàng bày bán các loại nông sản, thực phẩm, hàng tiêu dùng, sách vở, giày dép, các loại bánh kẹo, tương Nam Đàn….

Ngoài ra, còn có những mặt hàng dành cho người nông dân như rựa liềm, các loại dao, cày, cuốc, nơm, thúng, mủng… cho đến những hàng gia dụng như quạt điện, nồi nhôm, bát đũa, quần áo, giày dép và cả sách vở học sinh và những sản phẩm của các làng nghề truyền thống của xứ Nghệ như nồi đất, chổi đót, chiếu, nón lá, mây tre đan, gà lợn…

Trong chợ, có khu vực bày bán các loại cá biển như cá thu, cá nục, cá trích hấp, cá nướng, cá muối… rất đa dạng. Đi đến đâu cũng được mọi người chào đón, hỏi thăm vui vẻ dẫu chúng tôi chưa có nhu cầu mua hàng hóa. Đó là cách xã giao thân thiện của người dân Nam Đàn nói riêng và xứ Nghệ nói chung.

Các đồ dùng, vật dụng thủ công dành cho đời sống, sản xuất nông nghiệp cũng là mặt hàng không thể thiếu ở chợ Sa Nam

Bà Lê Thị Thường (trú tại thị trấn Nam Đàn) đã có trên 20 năm buôn bán giày dép các loại đưa chúng tôi dạo quanh chợ một vòng. Đầu tiên là đến các quầy hàng chuyên bán bánh kẹo nằm bên trái của đường vào chợ bao gồm các thức quà nông thôn của vùng Nam Đàn và các khu vực phụ cận như bánh chưng, bánh tét, bánh đa, bánh đúc Sa Nam, kẹo lạc Nam Đàn, bánh kê vàng và các loại bánh kẹo đóng gói do các công ty, xí nghiệp sản xuất với mẫu mã khá đẹp.

Bà Lê Thị Thắng có hơn 10 năm bán bánh đúc chợ Sa Nam cho hay, bánh đúc Sa Nam là đặc sản. Để làm nên những chiếc bánh đúc màu trắng, đều và đẹp phải qua nhiều công đoạn như: Làm khuôn, xay bột, khuấy bột, đúc bánh... dẫu bà con làm nghề làm bánh đúc quanh chợ Sa Nam không nhiều như trước, nhưng một số gia đình vẫn gắn bó với nghề truyền thống của mình.

Ông Lữ Đức Hòa (trú tại thị trấn Nam Đàn), một người am hiểu về văn hóa ẩm thực cho hay, người dân nơi đây thường truyền tụng câu ca: “Bánh đúc, bánh độ chưa chộ đã sèm” để nói về cái ngon, cái đặc biệt của “bánh đúc Sa Nam”.

“Hiện nay, dẫu trên thị trường có nhiều thức quà bánh quý giá, mẫu mã đẹp nhưng bánh đúc Sa Nam dân dã vẫn được khách hàng yêu thích như một thứ đặc sản “món ăn vùng miền” với hương vị khó quên, ai ai cũng gật đầu khen ngon…”, bà Lê Thị Thường có 20 năm buôn bán tại chợ Sa Nam cho hay.

“Chợ Sa Nam là trung tâm buôn bán, giao thương nhộn nhịp cả một vùng. Ngày xưa nơi đây được ví: Sa Nam trên bến dưới đò/ Bánh đúc hai dãy thịt bò mê thiên nức tiếng khu vực Nam Đàn xứ Nghệ. Cho dẫu cuộc sống đã “lên màu” hiện đại nhưng chợ Sa Nam vẫn còn mang dáng dấp ngôi chợ truyền thống quê hương…”, ông Hòa tâm sự.