Vì sao Chủ tịch UBND xã Nam Hà bị khởi kiện hành chính?

Năm 2003, ngành Bưu chính viễn thông xây tại thôn Hai Bà Trưng, xã Nam Hà 1 điểm bưu điện văn hóa (BĐVH) xã. Do là nhân viên điểm BĐVH này nên vợ chồng bà Nguyễn Thị Nhường - Nguyễn Đức Hậu khai phá phần đất bên cạnh để canh tác. Suốt gần 20 năm quản lí, sử dụng mảnh đất (rộng 358m2, ngoài hàng rào BĐVH xã) nói trên, gia đình bà Nhường không bị ai tranh chấp, kiện thưa. Thế nhưng, khi những cây cà phê, cây mít... sắp vào thời “cổ thụ” thì ngày 1/7/2021, ông Tiêu Văn Bính, Chủ tịch UBND xã Nam Hà kí Thông báo số 74 có nội dung: Xã sẽ khôi phục lại đường vào đồi mả (nghĩa địa) cũ, “dự kiến dài khoảng 350m, rộng 4m, dày 16cm”... Do đó, “ông Nguyễn Đức Hậu, bà Nguyễn Thị Nhường sớm di chuyển các loại đồ vật, vật liệu xây dựng đi nơi khác và thu hoạch một số cây trồng cạnh bưu điện trên con đường này. UBND xã sẽ hỗ trợ 1 phần kinh phí khi phá bỏ các loại cây trồng theo quy định”!

Lô đất gia đình bà Nhường đang canh tác (X) và lối đi vào nghĩa địa cũ xã dự kiến "khôi phục"

Quá bất ngờ trước thông báo trên, vợ chồng bà Nhường khiếu nại. Tuy nhiên, thay vì ban hành quyết định giải quyết (theo đúng Luật Khiếu nại), ngày 30/8/2021, ông Bính lại ra Thông báo số 109. Nói về Thông báo số 109, bà Nhường cho rằng: “Văn bản này không trực tiếp giải quyết khiếu nại của gia đình tôi mà đưa ra kết luận trong cuộc họp ngày 27/8/2021, về việc xử lí đơn của một số hộ dân thôn Hai Bà Trưng của chính quyền xã, với các căn cứ không đúng bản chất, xâm hại đến quyền quản lí và sử dụng đất của gia đình”. Bà Nhường cho biết thêm: “Chính vì thế chúng tôi giữ nguyên khiếu nại, buộc ông Bính phải ra Quyết định số 280, ngày 4/11/2021, bác đơn. Trên cơ sở đó, vợ chồng tôi đã khởi kiện ông Bính, vì ra quyết định xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của gia đình đã được pháp luật bảo vệ”!

Đủ điều kiện bồi thường theo luật

Theo ông Tiêu Văn Bính, nguyên nhân UBND xã yêu cầu vợ chồng bà Nhường phá cây, trả đất là bởi: “Con đường đi vào đồi mả cũ đã tồn tại từ khi xã Nam Hà còn là thôn 7, thuộc thị trấn Nam Ban. Sau khi thành lập xã Nam Hà, Đảng ủy, UBND, Mặt trận Tổ quốc xã Nam Hà thống nhất đóng cửa đồi mả. Từ đó đến nay con đường này ít người qua lại nên cỏ mọc và có sự biến động”! Nay cần phải “khôi phục con đường nhằm giảm tải ách tắc giao thông tại khu vực ngã ba Sóc Sơn, cổng Trường Tiểu học Hai Bà Trưng...”.

Cây mít bà Nhường trồng trên lô đất đã sắp thành cổ thụ

Việc mở đường, nếu thực sự cần thiết, phục vụ nhu cầu chung sẽ không ai phản đối. Tuy nhiên, công tác thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ cần tuân thủ quy định của pháp luật. Luật sư Vũ Thành Nam, Đoàn Luật sư tỉnh Lâm Đồng cho rằng: Đúng là trước đây có 1 lối đi từ đường liên xã vào đồi mả để phục vụ việc chôn cất người thân trong thôn. Song, lối đi chỉ rộng khoảng 3m (chính vì thế, trên một số bản đồ giải thửa không thể hiện con đường này). Nay muốn có tuyến đường rộng đến 8m (kể cả lề và mương thoát nước 2 bên) thì phải thu hồi đất của người đang sử dụng. Cụ thể, chính quyền huyện Lâm Hà phải ra thông báo thu hồi đất, sau đó tiến hành đo đạc kiểm đếm, lập phương án bồi hoàn hỗ trợ rồi ra quyết định thu hồi... Việc lập phương án đền bù, hỗ trợ không thể làm tuỳ tiện mà phải thực hiện đúng luật. Ở đây, vợ chồng bà Nhường đã canh tác liên tục, ổn định từ năm 2003 (tức trước ngày 1/7/2004), không tranh chấp, nên theo Khoản 2, Điều 77 Luật Đất đai năm 2013, khi Nhà nước thật cần thiết, thu hồi đất sẽ được bồi thường!

Bản đồ hiện trạng sử dụng đất do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng kí, thể hiện phần đất do vợ chồng bà Nhường canh tác

Không chỉ được bồi thường đối với diện tích mở rộng đường (nếu việc mở rộng sang phía BĐVH xã là đúng) mà phần đất vợ chồng bà Nhường đang canh tác còn lại cũng cần được xem xét cấp sổ đỏ. Bởi, chiếu theo Điều 101 Luật Đất đai năm 2013, gia đình bà Nhường hoàn toàn đủ điều kiện được cấp sổ. Nhất là năm 2011, UBND tỉnh Lâm Đồng ra Quyết định số 2.365 giao đất cho Bưu điện Lâm Đồng (điểm BĐVH xã Nam Hà 704m2). Theo đó, trên bản đồ hiện trạng sử dụng đất, do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trương Văn Thu kí, ghi rõ phần đất tọa lạc giữa con đường ra đồi mả và điểm BĐVH xã do ông Nguyễn Đức Hậu sử dụng!

Cần làm rõ việc quy hoạch đất phúc lợi, đất giáo dục...?

Bà Nhường bức xúc nói: “UBND xã Nam Hà còn cho rằng, đất gia đình tôi đang canh tác là mượn của xã vào năm 2005, song lại chỉ dựa theo lời ông Đào Ngọc Phúc, nguyên cán bộ địa chính xã. Thật lạ, nói mượn thì giấy mượn đâu? Ông Phúc cho rằng, “thời điểm đó công tác quản lí đất đai còn chưa chặt chẽ” nên “không làm hợp đồng mượn”, liệu có tin được không? Năm 2005 chứ có phải 1995 đâu mà quản lí chưa chặt chẽ?”.

Còn nữa, cũng theo ông Phúc, vợ chồng bà Nhường mượn đất vào năm 2005. Thế nhưng, sau khi có báo cáo của Thanh tra, chính ông Nguyễn Minh An, Phó Chủ tịch UBND huyện Lâm Hà (tại Công văn số 2.875 ngày 11/12/2021) lại “lờ” đi chuyện mượn đất “bằng mồm” và khẳng định: “Thời gian này (năm 2003) ông Hậu sử dụng 1 phần khoảng đất trống giáp con đường vào nghĩa địa cũ cạnh bưu điện”. Và như vậy, “phải chăng ông nguyên địa chính xã đã cố tình “nhầm lẫn”, nhằm đẩy thời điểm sử dụng đất của gia đình tôi ra sau ngày mùng 1/7/2004 để không đủ điều kiện cấp sổ đỏ và bồi thường khi bị thu hồi?” - bà Nhường gay gắt!

Về quy hoạch, theo ông Nguyễn Minh An: Phần đất gia đình bà Nhường đang sử dụng “đã được thể hiện trên bản đồ địa chính và đăng kí trên sổ mục kê là đất... công trình phúc lợi của UBND xã Nam Hà”. Đồng thời, cũng “thuộc 1 phần quy hoạch đất giáo dục, 1 phần quy hoạch đất công cộng...”. Nếu đúng thế thì quả là khó hiểu! Bởi lẽ, với diện tích chỉ 358m2 (ngang 5m, dài hơn 70m), dọc theo lối đi ra nghĩa địa cũ thì xây dựng công trình “hỗn hợp” phúc lợi, giáo dục và công cộng “kiểu” gì (để kết luận đất “không đủ điều kiện cấp sổ đỏ)?... Do đó, theo bà Nhường, cần phải điều chỉnh, hủy bỏ quy hoạch khó hiểu, bất khả thi này!