Kinh tế 22/01/2025 10:06
Trên nền tảng quy mô sản xuất công nghiệp phục hồi nhanh, trên diện rộng và liên tục được mở mang trong bối cảnh kinh tế có mặt còn vẫn ngổn ngang; nông nghiệp đã “biến khó thành dễ, biến không thể thành có thể” trước những khó khăn do đứt gãy thị trường và ương ngạnh của thiên nhiên, vẫn có những mùa vàng bội thu cùng sự phát triển của các lĩnh vực khác, xuất nhập khẩu nổi lên, đạt được thành tích ngoài mong đợi.
Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước lập kỉ lục mới - sát 800 tỉ USD, tăng 100 tỉ USD so với năm 2023. Trong đó xuất khẩu tăng 2 con số vượt 13,6% so với 2023, khi mục tiêu là 6%.
Tiếp đà các năm trước, hàng nông thủy sản phá vỡ nhiều giới hạn mà các chuyên gia tiên lượng về diện tích, năng suất và thị trường, lập kỉ lục cùng vị thế mới trên thương trường quốc tế. Xuất khẩu cà phê vượt mốc 5 tỉ USD, xuất khẩu hạt điều vượt 4 tỉ USD; rau quả vượt tới 1 tỉ USD; tôm xuất khẩu mang về đến 4 tỉ USD; gạo lập mốc kỉ lục mới, vững vàng thứ 3 thế giới sau Ấn Độ, Thái Lan.
 |
| Xuất khẩu dệt may đứng thứ 2 thế giới. |
Nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo vững vàng vị thế chủ lực trong xuất khẩu. Chỉ riêng vài mặt hàng điện, điện tử, quang học kim ngạch đã vượt 100 tỉ USD. Ngành dệt may tranh thủ được số lượng đáng kể đơn hàng dịch chuyển về từ Bangladesh trong năm 2024, nhờ đó cán đích với doanh số 44 tỉ USD, tăng 11% so với 2023, vượt Bangladesh, đứng thứ 2 thế giới, sau Trung Quốc.
Năm 2024, ghi nhận sự đột phá khai mở thị trường tiềm năng lớn ở Trung Đông, châu Phi, nam Âu và thị trường Halal với việc đàm phán, kí kết Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA), mở cánh cửa lớn triển vọng kí kết loạt FTA mới, mở thêm nhiều cơ hội cho doanh nghiệp nước ta vào thị trường Halal rất lớn. Hiện nay, ngành công nghiệp Halal đang phát triển mạnh với hơn 2 tỉ người theo đạo Hồi trên toàn cầu. Việc thiết lập các tiêu chuẩn Halal từ sản xuất đến phân phối đang trở thành xu hướng quan trọng, tạo ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam.
Nhập khẩu được bảo đảm với cơ cấu phù hợp, cơ bản đáp ứng được nhu cầu nguyên nhiên vật liệu phục vụ sản xuất, xuất khẩu và tiêu dùng, đồng thời cũng báo hiệu tích cực về đơn hàng năm 2025.
Quan trọng nhất, năm 2024 là năm thứ 9 (2016 -2024) liên tiếp xuất siêu vượt mong đợi, đạt khoảng 23 tỉ USD trong khi chỉ dự liệu là 15 tỉ USD, góp phần tác động tích cực dây chuyền tới kinh tế quốc dân.
Tựu chung, đến nay Việt Nam là một trong 15 nước có dòng thương mại lớn nhất trên thế giới. Trên thế và lực mới đồng thời để bảo đảm thực hiện mục tiêu kinh tế của đất nước, bước vào năm 2025, xuất nhập khẩu phải tạo ra bứt phá mới, trong đó nòng cốt là xuất khẩu phải tăng 12% so với 2024.
Gác lại đằng sau những niềm vui để tỉnh táo nhận diện những khó khăn đang trực chờ, không dễ hóa giải.
Mặc dù tăng trưởng nhưng chủ yếu vẫn là nền công nghiệp có tính gia công, giá trị thấp, nghĩa là mới phát triển những chuyên ngành sản xuất, chế biến và những phân khúc có giá trị gia tăng thấp, thiếu các chuyên ngành có tính chất nền tảng như công nghiệp vật liệu, công nghiệp hỗ trợ, cơ khí chế tạo, chế biến, điện tử, hóa chất, năng lượng… Một số doanh nghiệp đã ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo nhưng còn ở mức độ thấp. Chính vì vậy mà chưa tận dụng tốt cơ hội của cuộc cách mạng 4.0, vì thế còn rất gian nan mới có thể tham gia sâu vào chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng giá trị toàn cầu, chưa đủ sức làm chủ cuộc chơi. Hạn chế trên, phản ánh qua lĩnh vực xuất khẩu, khu vực doanh nghiệp FDI vẫn chiếm tỉ trọng áp đảo trong xuất khẩu nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo nói riêng và trong xuất khẩu của Việt Nam nói chung.
Cho đến nay, Hoa Kỳ vẫn chưa công nhận Việt Nam có nền kinh tế thị trường. Có lẽ do vậy, nên trong năm 2024, Mỹ áp đặt 11/27 vụ điều tra phòng vệ thương mại mà tất cả các nước nhằm vào Việt Nam. Hơn thế, Mỹ tiến hành điều tra kép (trong một vụ điều tra cả chống phá giá chống trợ cấp) với biện pháp ngày càng khắt khe, cứng rắn và thường xuyên gây khó hơn, trong đó có khái niệm lần đầu tiên xuất hiện là trợ cấp xuyên quốc gia.
Với nền kinh tế có độ mở cao, hội nhập rộng, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, lại trong bối cảnh thế giới vẫn còn những bất ổn khó lường, rủi ro rình rập, thị trường khắt khe, các doanh nghiệp có khi phải đối mặt với rất nhiều rào cản. Do vậy, không thể vô tư hoan hỉ, nhưng cũng không nản lòng, buông bỏ mà phải sẵn sàng, hiệp đồng đối phó, kiên trì khắc phục, bằng không sẽ gánh chịu hậu quả.
Các nhóm giải pháp
Phát huy tiềm năng, thế mạnh và những nền móng đã có xây dựng nền nông nghiệp thông minh, công nghệ sinh học tiên tiến, thích ứng biến đổi khí hậu, nâng cao giá trị gia tăng, phát triển bền vững. Tiếp tục thiết lập các vùng sản xuất tập trung, an toàn, chất lượng cao, tiếp cận nhu cầu thị trường, lập các đỉnh cao mới, bền vững về xuất khẩu hàng nông lâm thủy sản. Khắc phục kì được vi phạm về đánh bắt thủy sản theo quy định IUU.
Áp dụng các biện pháp khoa học, đổi mới sản xuất, nâng cao chất lượng, ngày càng nhiều thương hiệu sản phẩm công nghệ đạt trình độ quốc tế. Nâng cao năng lực cạnh tranh từ từng sản phẩm, mỗi doanh nghiệp…
Đẩy mạnh đàm phán, đàm phán nâng cấp và kí kết có chọn lọc các FTA mới, tận dụng triệt để, hiệu quả các ưu đãi do các FTA mang lại. Triển khai các giải pháp khơi thông thị trường ngoài nước. Hài hòa với ngoại giao kinh tế. Nâng cao tính chuyên nghiệp và hiêu quả của xúc tiến thương mại theo định hướng về cụm thị trường trọng điểm, nhóm mặt hàng ưu tiên….
Cải thiện môi trường đầu tư, thu hút nguồn lực vào lĩnh vực công nghệ cao, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.
Hoàn thiện hệ thống pháp luật, củng cố thể chế để chủ động phòng vệ thương mại, chống gian lận xuất xứ hàng hóa, bảo vệ nền kinh tế, doanh nghiệp, thị trường phù hợp với các định chế quốc tế.
Hi vọng năm 2025 sẽ tiến nhanh như con tàu tốc hành chở đầy hoa chiến thắng.
