An ninh trong tay người ngoài?

Câu chuyện lộn xộn ngừng bán, đóng quầy với những lí do đáng ngờ của một số cửa hàng xăng dầu thời gian qua khiến dư luận vô cùng bức xúc. Sự việc đã và đang được ngành chức năng thanh, kiểm tra là rõ để xử lí nghiêm minh. Tuy nhiên, còn một nguyên nhân khác khiến nguồn cung xăng dầu thiếu là do “sự cố tài chính” của một “ông lớn” khiến nhiều người “giật mình”, đó là Công ty TNHH Lọc hoá dầu Nghi Sơn.

Hiện nay, nguồn cung xăng dầu trong nước đến từ 2 Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn (thuộc Công ty TNHH Lọc hóa dầu Nghi Sơn) và Nhà máy lọc dầu Dung Quất (thuộc Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn-BSR), đáp ứng khoảng 75% nhu cầu thị trường trong nước.

Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn chính thức vận hành thương mại từ cuối năm 2018. Cổ đông của Công ty gồm: Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PVN) nắm 25,1%; Công ty Idenmitsu Kosan (Nhật Bản) nắm 35,1%; Công ty Hóa chất Mitsui (Nhật Bản) sở hữu 4,7% và Tập đoàn dầu mỏ Cô-oét 35,1%. Tính chung, nhóm nước ngoài nắm gần 75%. Công suất giai đoạn 1 là 200.000 thùng dầu thô/ngày, tương đương 10 triệu tấn dầu thô/năm, gần gấp đôi Nhà máy lọc dầu Dung Quất (Quảng Ngãi). Với tỉ lệ khiêm tốn 25,1%, Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PVN) không còn quyền chi phối, quyết định tại doanh nghiệp sản xuất khối lượng hàng đầu này, cũng đồng nghĩa Nhà nước không thể chi phối, dù sản phẩm của nó quyết định không nhỏ đến vấn đề an ninh năng lượng quốc gia!

Mới chỉ hơn 3 năm vận hành thương mại mà doanh nghiệp này đã lỗ hơn 61.000 tỉ đồng trong khi 4 năm đầu với những ưu đãi tương tự, Nhà máy Lọc hóa dầu Bình Sơn chỉ lỗ 7.136 tỉ đồng (chỉ bằng khoảng 1/10 so với Nghi Sơn). Được biết cả hai doanh nghiệp này đều cùng được hưởng nhiều chính sách ưu đãi của Nhà nước. Dù lỗ khủng song mức lương cao nhất của chuyên gia tại Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn lên tới hàng triệu đô la. Do càng sản xuất nhiều càng lỗ lớn nên mới dẫn đến chuyện ngừng sản xuất như vừa qua.

Điều bất ổn này liệu khi thành lập Liên doanh đã có ai tiên liệu? Nay để khắc phục mối nguy an ninh năng lượng quốc gia chắc chắn Nhà nước sẽ phải có hướng xử lí, song sẽ chẳng đơn giản và thiệt hại về kinh tế sẽ không nhỏ.

Dù thế nào thì an ninh năng lượng quốc gia cũng không thể để “nằm trong tay người ngoài”!n