Báo động cách giáo dục “bạo lực, đòn roi”

Trẻ em (người dưới 16 tuổi) tại Việt Nam là đối tượng đặc biệt được pháp luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục, với 25 quyền cơ bản bao gồm quyền sống, phát triển, tham gia và được bảo vệ. Luật Trẻ em 2016 quy định các biện pháp bảo vệ toàn diện, nghiêm cấm xâm hại, bóc lột và ưu tiên hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt. Chính vì vậy, bạo hành trẻ em là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, bị nghiêm cấm theo Khoản 3 Điều 6 Luật Trẻ em 2016, bao gồm hành hạ, ngược đãi, đánh đập, xâm hại thân thể, sức khỏe, hoặc lăng mạ, xúc phạm nhân phẩm trẻ em. Tùy mức độ, người vi phạm có thể bị phạt hành chính từ 10-20 triệu đồng hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trong cuộc sống hằng ngày, nếu sự bao bọc, quan tâm thái quá của cha mẹ khiến trẻ ỷ lại, không có khả năng tự lập thì các hành động dạy con theo kiểu: Đánh đập, mắng nhiếc, so sánh với con người khác, quy chụp, dùng quyền cha mẹ để áp đặt trẻ…, cũng là những yếu tố gây ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của trẻ, thậm chí có thể gây nên những tác hại không mong muốn. Thực tế cuộc sống, vì công cuộc mưu sinh, đại đa số các bậc làm cha mẹ ngày nay, nhất là tại các vùng nông thôn, miền núi, dường như ít dành nhiều thời gian cho con cái mình, thậm chí có người không biết chúng đang làm gì, ở đâu, học hành như thế nào, chơi với những bạn xấu hay tốt…(?!).

Song, khi có vấn đề xảy ra, phụ huynh thường khắt khe, quy chụp là do lỗi của con trẻ và tìm biện pháp xử lý chúng mà không cần xét xem cách xử lý đó có ảnh hưởng đến con trẻ hay không. Đa phần các phụ huynh đều cho rằng con cái sẽ hiểu khi cha mẹ quát mắng chỉ vì thương chúng, nhưng họ không nghĩ rằng những lời nói nặng nề sẽ khiến con trẻ suy nghĩ tiêu cực và tạo khoảng cách với phụ huynh. Các hành động quát mắng, chửi bới thậm tệ con cái không chỉ khó cải thiện được những hành vi của trẻ, mà còn có thể gây ra những hành động không mong muốn nếu trẻ bốc đồng, suy nghĩ không thông… Với trẻ, điều này vừa làm tổn thương lòng tự trọng, vừa khiến chúng cảm thấy giảm sự kính trọng, nể phục cha mẹ.

Và không ít phụ huynh khi mất bình tĩnh hay cảm thấy bất lực trong việc dạy dỗ vẫn áp dụng hình phạt đánh đập con cái. Thật ra, đòn roi không chỉ làm cho trẻ bị tổn thương về thể xác và tinh thần, mà còn phá vỡ mối quan hệ giữa cha mẹ, con cái. Thậm chí, có thể khiến trẻ trở nên lỳ lợm và có khuynh hướng bạo lực hơn nếu phải chịu nhiều trận đòn từ cha mẹ. Cho nên, thay vì quát mắng đánh đập, cha mẹ nên bình tĩnh lắng nghe con cái. Nếu chúng làm sai nên chỉ bảo, giải thích cụ thể cho con hiểu, để trẻ ý thức được việc mình làm và cố gắng sửa chữa. Hoặc cũng có thể răn đe nhẹ nhàng không gây tổn thương, mà lại khiến trẻ ghi nhớ lâu hơn. Chúng ta cần biết rằng giữa các thế hệ, cha mẹ và con cái luôn có rất nhiều điều khác biệt về tư tưởng, quan niệm sống…, nhất là trong xã hội hiện đại ngày nay.