Giữ nghề - giữ niềm vui tuổi già
Sau khi nghỉ hưu, nhiều người cùng thế hệ với ông Lâm chọn việc nghỉ ngơi, trồng cây, chơi với cháu. Riêng ông lại “không chịu ngồi yên”. Ông kể, tay nghề sửa điện đã gắn bó với ông hơn 40 năm, nên mỗi khi thấy đồ hỏng mà bỏ đi thì tiếc lắm. “Tôi nghĩ đơn giản, nếu mình còn đủ sức, còn nhìn rõ, còn tay nghề, sao không làm? Sửa cái quạt cho bà hàng xóm, cái bếp cho cô đầu ngõ, vừa có đồng tiền trà nước, vừa thấy mình còn ích cho đời”, ông nói.
Nhiều người trong khu gọi ông là “bác sĩ đồ điện gia dụng”. Không chỉ sửa, ông còn dạy bọn trẻ cách phân biệt hư hỏng cơ bản, cách tiết kiệm điện, chống cháy nổ trong gia đình. “Mấy đứa sinh viên thuê trọ gần đây hỏng nồi cơm, tôi chỉ lấy vài chục nghìn, có khi chẳng lấy tiền. Chúng nó ngoan, lễ phép là quý rồi”, ông chia sẻ.
 |
| Nghề sửa đồ điện gia dụng phù hợp với NCT, giúp duy trì sự minh mẫn và linh hoạt của đôi tay. |
Theo thống kê, hiện có hàng trăm NCT vẫn làm nghề sửa chữa điện, điện tử, cơ khí, đặc biệt tại các khu dân cư cũ. Họ không chỉ là “người giữ nghề”, mà còn là “điểm tựa” kỹ thuật cho cả cộng đồng.
Không chỉ riêng ông Lâm, ở phố Nghĩa Đô, TP Hà Nội, ông Trần Văn Bảy, 68 tuổi, kỹ sư điện công nghiệp, về hưu cũng mở tiệm sửa đồ điện tại nhà. Ông Bảy cho biết, “không thiếu việc đâu, ngày nào cũng có vài ba khách mang nồi cơm, ấm siêu tốc, quạt điện tới”. Ông vừa làm vừa dạy thêm cho hai thanh niên trong khu. “Chúng nó học nghề, tôi có bạn chuyện trò. Mình sống vui, sống khỏe là nhờ vậy”, ông nói.
Nhiều chuyên gia cho rằng, nghề sửa đồ điện gia dụng phù hợp với người cao tuổi vì không đòi hỏi sức lao động nặng, lại giúp duy trì sự minh mẫn và linh hoạt của đôi tay. Đặc biệt, NCT khi được làm công việc quen thuộc, phù hợp thể lực sẽ giảm nguy cơ trầm cảm, giữ trí nhớ tốt hơn. Nghề sửa chữa đồ điện là ví dụ điển hình, vừa có thu nhập, vừa giúp họ duy trì vai trò trong cộng đồng…
Thách thức: Tuổi cao, nghề cũ
Dù gắn bó với nghề, song nhiều NCT cũng gặp vô vàn khó khăn. Trước hết, rào cản lớn nhất với họ là sức khỏe và khả năng thích ứng. Những đôi tay từng dẻo dai nay đã run hơn, đôi mắt không còn tinh như xưa khiến việc thao tác trên những bảng mạch nhỏ trở nên khó khăn. Ông Nguyễn Văn Nhẫn, 70 tuổi, thợ điện tại Gò Vấp, TP Hồ Chí Minh, chia sẻ: “Nhiều khi phải đeo kính lúp mà vẫn thấy mờ. Làm nghề này đòi hỏi tỉ mỉ, sai một chi tiết nhỏ cũng dễ gây chập điện. Bên cạnh đó, tư thế ngồi lâu, cúi nhiều khiến tôi dễ đau lưng, mỏi vai, ảnh hưởng đến sức khỏe xương khớp”.
Ông Nhẫn cũng cho biết, khó khăn thứ hai khi theo nghề này là sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ. Nếu trước kia chỉ cần hiểu nguyên lý cơ - điện đơn giản, thì nay hầu hết thiết bị gia dụng đều sử dụng bảng mạch điện tử, cảm biến thông minh, chip điều khiển. NCT muốn theo nghề buộc phải học thêm, cập nhật liên tục. Tuy nhiên, việc làm quen với máy tính, điện thoại thông minh hay các nền tảng học trực tuyến không hề dễ với lứa tuổi U70 - U80. Chính vì vậy, có cụ phải nhờ con cháu tra sơ đồ mạch trên mạng, rồi ngồi ghi chép lại để học dần...
Ngoài ra, an toàn lao động vẫn là vấn đề đáng lưu tâm. Phản xạ chậm, thị lực giảm khiến NCT dễ gặp rủi ro điện giật hoặc bỏ sót nguy cơ chập cháy. Nhiều người vẫn sửa điện trong không gian nhỏ hẹp, thiếu thiết bị bảo hộ hoặc dụng cụ tiêu chuẩn. Một số cụ còn mang bệnh nền như huyết áp cao, tiểu đường - những yếu tố dễ khiến họ mệt mỏi khi làm việc căng thẳng.
Theo các chuyên gia của Viện Dân số và Xã hội, Đại học Kinh tế Quốc dân, cần có chính sách hỗ trợ và mô hình đào tạo riêng cho nhóm thợ cao tuổi. Họ không chỉ cần được cập nhật kiến thức mới, mà còn cần môi trường làm việc an toàn, linh hoạt theo sức khỏe. Nếu được hỗ trợ đúng, họ có thể trở thành lực lượng truyền nghề quý báu cho thế hệ trẻ.
Dù gặp nhiều khó khăn, phần lớn NCT vẫn chọn bám nghề bằng niềm đam mê. Với họ, tiếng máy chạy lại sau khi sửa xong không chỉ là niềm vui nghề nghiệp, mà còn là minh chứng rằng: Tuổi già vẫn có thể tạo ra giá trị, miễn là còn nhiệt huyết và đôi tay vẫn muốn làm việc.
Nhìn chung, nghề sửa chữa đồ điện gia dụng - tưởng nhỏ bé nhưng lại chứa đựng tinh thần tự lập, cống hiến và nhân ái của NCT. Giữa nhịp sống hiện đại, hình ảnh những “cụ thợ điện” bên chiếc bàn gỗ cũ, tỉ mỉ hàn từng mối dây như một nét đẹp giản dị của thời gian - nơi lao động vẫn là niềm vui và tuổi già vẫn đầy ánh sáng của sự hữu ích.
