Quốc tế 22/07/2023 10:35
Theo chuyên gia Valdir da Silva Bezerra, Đại học Sao Paolo của Brazil, việc tổ chức hội nghị thượng đỉnh EU - CELAC cho thấy EU tiếp tục thể hiện sự quan tâm nhất định đến Mỹ Latinh, đặc biệt trước sự hiện diện ngày một giảm sút của Mỹ trong khu vực về đầu tư và thương mại. EU cũng nhấn mạnh ý định cạnh tranh với ảnh hưởng chính trị của Trung Quốc tại khu vực rộng lớn này. Ngoài ra, EU cũng quan tâm đến các loại khoáng sản chiến lược, chẳng hạn như lithium từ Chile và Argentina.
Trong bối cảnh đó, EU đã hào phóng cam kết đầu tư vào khu vực Mỹ Latinh khoảng 45 tỉ euro (50,5 tỉ USD) từ nay đến năm 2027 thông qua chương trình đầu tư Cửa ngõ toàn cầu (Global Gateway), trong đó tập trung vào các dự án phát triển bền vững, chủ yếu là lĩnh vực năng lượng sạch và chuyển đổi xanh. Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursuala von der Layen nhấn mạnh, với chương trình đầu tư này, EU mong muốn mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương và tạo ra chuỗi giá trị trong khu vực. Khoảng 130 dự án được thông báo, bao gồm nhiều lĩnh vực như chuyển đổi sang nền kinh tế xanh, chuyển đổi kĩ thuật số, đào tạo nghề, y tế, bao gồm sản xuất vaccine. EU cũng kí kết thỏa thuận hợp tác năng lượng với Argentina và Uruguay, đồng thời thiết lập quan hệ đối tác về chuỗi giá trị nguyên liệu thô bền vững với Chile.
 |
| (Từ trái sang) Tổng thống Argentina Alberto Fernandez, Thủ tướng Saint Vincent và Grenadines Ralph Gonsalves, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen trong cuộc họp báo kết thúc Hội nghị thượng đỉnh EU- CELAC ở Brussels, Bỉ, ngày 18/7/2023. |
Xét về nhiều mặt, nguồn vốn đầu tư 45 tỉ euro hay các thỏa thuận hợp tác là những tín hiệu đáng mừng đối với Mỹ Latinh. Tuy vậy, Giáo sư người Argentina Hector Casanueva từ Viện Nghiên cứu Mỹ Latinh (IELAT) của Đại học Alcala (Tây Ban Nha) cho rằng, đó không phải là "một món quà". Theo ông, đây là một khoản vay đi kèm với hàng loạt các yêu cầu nghiêm ngặt về môi trường và năng lượng, cùng với đó là các cam kết về chống biến đổi khí hậu. Nói cách khác, EU mong muốn áp đặt chương trình nghị sự về năng lượng và khí hậu đối với Mỹ Latinh, đồng thời cố gắng kiểm soát các lĩnh vực liên quan đến tài nguyên thiên nhiên chiến lược như khoáng sản hay nguyên liệu thô tại khu vực này.
Tại Hội nghị thượng đỉnh EU - CELAC lần này, xuất hiện một số khác biệt giữa châu Âu với các nước Mỹ Latinh, bao gồm cách tiếp cận đối với xung đột tại Ukraine và nhu cầu cải cách cơ chế hợp tác chính trị - kinh tế trên trường quốc tế.
Trong bài phát biểu tại phiên khai mạc, Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva nhấn mạnh, cuộc chạy đua vũ trang đang diễn ra ở châu Âu chính là một trong những nguyên nhân gây khó khăn cho việc giải quyết các vấn đề KT-XH hay khí hậu ở cấp độ toàn cầu. Ngoài ra, việc EU phân bổ nguồn lực cho cuộc xung đột tại Ukraine khiến các khoản đầu tư cần thiết sang các lĩnh vực thiết yếu khác cho nền kinh tế, như các chương trình xã hội, bị cắt giảm mạnh. Cùng với đó, những nỗ lực của các nước Mỹ Latinh về một giải pháp hòa bình nhằm chấm dứt chiến sự tại Ukraine lại vấp phải sự phản đối của các nhà lãnh đạo châu Âu…
Nhìn chung, hội nghị thượng đỉnh tại Brussels là cơ hội để EU và CELAC mở rộng hợp tác toàn diện cùng có lợi, cùng đối phó thách thức chung toàn cầu, vì sự phát triển của 2 khu vực. Hội nghị cho thấy các diễn đàn như CELAC ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong quan hệ hợp tác quốc tế. Mặc dù vậy, các nhà lãnh đạo Mỹ Latinh sẽ phải tiếp tục đấu tranh để cải thiện vị thế của khu vực trong thế giới đa cực hiện nay, đặc biệt là trong hợp tác với các đối tác lớn như EU. Vẫn còn khoảng cách trong cách tiếp cận của 2 bên, và như nhận định của Ngoại trưởng Cuba, “sẽ không có cơ hội thành công ở Brussels” nếu EU không quan tâm tới các ưu tiên và lợi ích của khu vực Mỹ Latinh và Caribe.
