Trung Quốc: Robot trở thành người bạn đồng hành với người cao tuổi

Với bà Ren, sức hút chính của trung tâm chăm sóc người cao tuổi thông minh tại vùng ngoại ô phía Nam thủ đô Bắc Kinh - Trung Quốc là thức ăn.

Tại đây, bánh bao hấp rất mềm, thực đơn món rau được thay đổi mỗi ngày trong khi đầu bếp robot của căng-tin xào nấu chính xác và không bao giờ... nghỉ phép!

Trò chuyện với báo China Daily, người phụ nữ 74 tuổi này cho biết đây là lần thứ hai bà ngồi xe buýt 1 giờ từ nhà để đến trung tâm chăm sóc người cao tuổi. Ban đầu, bà đến đây chỉ để "giải quyết bài toán ăn uống" của tuổi già.

Robot hình người có thể sử dụng để chăm sóc người già tại Trung Quốc

"Khi nào không thể tự chăm sóc bản thân được nữa, tôi mới tính đến chuyện làm sao để vượt qua những ngày tháng đó. Còn bây giờ, tôi chỉ cần những bữa ăn ngon" - bà bày tỏ.

Bà Ren vẫn chưa thử dùng bộ khung xương trợ lực hoặc robot mát-xa tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) tại trung tâm. Tuy nhiên, bà chính là hình mẫu khách hàng mà Khu Phát triển Kinh tế - Công nghệ Bắc Kinh nhắm tới trong chiến lược phát triển mô hình chăm sóc người cao tuổi thông minh, gắn với lợi thế ngành robot đang tăng trưởng mạnh.

Trung tâm này có diện tích 1.100 m2, đi vào hoạt động từ tháng 3 và là sự kết hợp giữa cơ sở sinh hoạt cộng đồng, không gian trưng bày công nghệ với viện dưỡng lão.

Từ khi trung tâm mở cửa, 43 mẫu robot khác nhau đã được triển khai khắp tòa nhà, từ máy làm bánh cho đến cánh tay chơi cờ. Bà Han Xin, người điều hành tư nhân của trung tâm, cho biết toàn bộ robot không phải là thiết bị trưng bày mà đã thực sự bước ra khỏi phòng thí nghiệm để đi vào đời sống hằng ngày. Theo bà, dịch vụ đắt khách nhất của trung tâm là phòng phục hồi chức năng ở tầng 3, nơi 3 robot mát-xa luôn kín lịch đặt chỗ mỗi ngày.

Trung tâm này đã trở thành một "phòng thí nghiệm sống", nơi các công ty robot có thể quan sát cách người cao tuổi tương tác với sản phẩm của họ. Kỹ thuật viên của những doanh nghiệp này túc trực tại chỗ để hỗ trợ người cao tuổi trải nghiệm thiết bị và thu thập phản hồi.

Điều đáng chú ý là các robot này không chỉ thực hiện chức năng hỗ trợ thể chất mà còn được lập trình để tạo mối liên kết tình cảm với người dùng. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh người cao tuổi ngày càng sống đơn độc và dễ rơi vào trạng thái cô lập xã hội.

Số liệu của Cục Thống kê quốc gia Trung Quốc cho biết đến cuối năm 2025, nước này có 323,38 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm khoảng 23% dân số. Trong đó, theo Bộ Dân chính, khoảng 35 triệu người bị khuyết tật và cần được chăm sóc dài hạn. Con số này cho thấy áp lực ngày càng gia tăng đối với hệ thống chăm sóc dựa vào gia đình, đồng thời thúc đẩy nhu cầu đối với các giải pháp robot thay thế.

Những năm gần đây, Trung Quốc đã triển khai robot giống hình dạng con người để hỗ trợ chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi tại nhà, góp phần giải quyết vấn đề già hóa dân số. Các robot không chỉ hỗ trợ vật lý (nhắc uống thuốc, theo dõi sức khỏe, vận động) mà còn tương tác cảm xúc để giảm cô đơn.

Việc triển khai robot chăm sóc người cao tuổi là một trong những chiến lược dài hạn cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh lực lượng lao động trẻ ngày càng thu hẹp. Dù vậy, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng, công nghệ không thể thay thế hoàn toàn sự chăm sóc của con người. Thay vào đó, robot có thể là “người đồng hành” đắc lực, hỗ trợ người cao tuổi khỏe mạnh và có chất lượng cuộc sống cao hơn.