LHQ kêu gọi hành động chống việc phân biệt đối xử với người cao tuổi

Báo cáo dài 203 trang trên do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Văn phòng Cao ủy nhân quyền (OHCHR), Cơ quan kinh tế và các vấn đề xã hội LHQ (UN DESA) và Quỹ dân số LHQ (UNFPA) thực hiện và công bố. Theo báo cáo, một cuộc khảo sát với trên 83.000 người tại 57 quốc gia cho thấy, cứ 2 người thì có 1 người có thái độ phân biệt đối xử với người già ở mức trung bình hoặc cao. Báo cáo chỉ ra rằng những quan niệm về tuổi tác dựa trên những quan điểm rập khuôn về những NCT được lặp đi lặp lại ngay từ khi còn nhỏ.

Nhật Bản là nước có tỉ lệ NCT cao nhất thế giới

Bà Alana Officer, người đứng đầu bộ phận của WHO về thay đổi nhân khẩu học và lão hóa lành mạnh cho rằng, những định kiến hình thành sớm trong đời sống và được củng cố theo thời gian. Chủ nghĩa phân biệt dựa trên tuổi tác đang lan rộng từ các hệ thống chăm sóc sức khỏe, nơi làm việc, đến các phương tiện truyền thông. Hơn thế, một nửa dân số thế giới có tư tưởng phân biệt tuổi tác đối với NCT và tỉ lệ này cao hơn nhiều ở các nước có thu nhập thấp và trung bình thấp. Bà Alana Officer cảnh báo, chủ nghĩa phân biệt đối xử với NCT dẫn đến sức khỏe thể chất, tinh thần kém hơn và làm giảm chất lượng cuộc sống của những NCT. Bà đồng thời chỉ rõ tình trạng này dẫn tới sự tiếp cận không công bằng tới hệ thống chăm sóc y tế, việc làm và các hoạt động đào tạo nghề dành cho NCT.

Báo cáo chỉ ra rằng những đối tượng có hành vi phân biệt đối xử đối với NCT thường là người trẻ tuổi hơn, nam giới và những người tri thức thấp. Bên cạnh đó, nữ giới có nguy cơ trở thành mục tiêu của các hành vi phân biệt tuổi già cao hơn nam giới và những người trẻ tuổi cũng bị phân biệt tuổi tác ở nhiều lĩnh vực, như việc làm, y tế, nhà ở và chính trị. Tổng Thư kí LHQ Antonio Guterres cho rằng, chủ nghĩa phân biệt NCT đang lan ra khắp các thể chế, luật pháp, chính sách trên khắp thế giới và sự phân biệt này làm tổn hại sức khỏe và lòng tự trọng của một cá nhân cũng như các nền kinh tế và xã hội. Ông còn nhấn mạnh chủ nghĩa phân biệt tuổi già phủ nhận quyền con người của NCT và khiến họ không thể bộc lộ hết tiềm năng của mình.

Trong bối cảnh các nước tìm cách hồi phục từ sau đại dịch Covid-19, con người ở mọi độ tuổi sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều hình thức phân biệt tuổi tác, ví dụ như những lao động trẻ tìm việc làm khó khăn hơn trong khi lao động lớn tuổi trở thành mục tiêu bị cắt giảm lao động. Do vậy, các quan chức cấp cao LHQ trên nhấn mạnh các nước phải giải quyết chủ nghĩa phân biệt tuổi tác cả trong và sau đại dịch này nếu các nước muốn bảo đảm sức khỏe, sự sung túc và lòng tự trọng của con người.

Những tổn thất về kinh tế của chủ nghĩa phân biệt NCT là rất lớn. Một nghiên cứu ở Mỹ vào năm 2020 cho thấy, chủ nghĩa phân biệt tuổi già dẫn đến chi phí hằng năm vượt quá 63 tỉ USD đối với một loạt tình trạng về sức khỏe. Trong khi đó, một nghiên cứu khác ở Australia cho thấy, nền kinh tế quốc gia sẽ được hưởng lợi thêm 37 tỉ USD mỗi năm, nếu có thêm 5% người từ 55 tuổi trở lên tham gia lực lượng lao động.

Theo báo cáo của các cơ quan LHQ, các chính sách nhằm giảm thiểu chủ nghĩa phân biệt đối với tuổi già đã được thể hiện trong 3 lĩnh vực gồm chính sách và luật pháp, hoạt động giáo dục và sự tiếp xúc giữa các thế hệ. Báo cáo còn nhấn mạnh sự cần thiết trong việc triển khai các biện pháp chống chủ nghĩa này, bao gồm việc xây dựng "một hoạt động để thay đổi cách diễn giải về tuổi tác và sự lão hóa"…