Nâng cao hơn nữa vai trò của HĐND trong kiểm soát quyền lực ở địa phương

Chấn chỉnh những biểu hiện hình thức, qua loa, nể nang, né tránh trách nhiệm

Theo Thường trực Ban Bí thư, nhìn lại nhiệm kỳ 2021-2026, đất nước đối mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức, nhất là tác động kéo dài của đại dịch Covid-19, biến động kinh tế thế giới, thiên tai, biến đổi khí hậu và yêu cầu đổi mới mô hình tổ chức chính quyền địa phương.

Trong bối cảnh đó, HĐND các địa phương đã phát huy tốt vai trò chính trị, giữ vững nguyên tắc, đoàn kết, thống nhất, tạo được sự đồng thuận cao trong cán bộ, đảng viên và Nhân dân; góp phần bảo đảm quá trình chuyển đổi mô hình tổ chức bộ máy diễn ra ổn định, thông suốt, không để gián đoạn.

Nhiều địa phương đã chủ động, sáng tạo trong đổi mới phương thức hoạt động của HĐND theo hướng ngày càng dân chủ, chuyên nghiệp, hiện đại hơn; chất lượng, hiệu quả việc triển khai thực hiện các nghị quyết được nâng lên rõ rệt; hoạt động giám sát, chất vấn ngày càng đi vào thực chất, có trọng tâm, trọng điểm; công tác tiếp xúc cử tri có nhiều đổi mới; việc ứng dụng chuyển đổi số trong hoạt động của HĐND bước đầu đạt kết quả tích cực.

Đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư phát biểu tại Hội nghị

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thường trực Ban Bí thư cũng cho rằng hoạt động của HĐND vẫn còn một số hạn chế, bất cập, chưa thực sự ngang tầm với yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới. Vai trò lãnh đạo của cấp ủy đối với HĐND ở một số nơi, có lúc, có việc chưa thật sự sâu sát, toàn diện. Chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát chưa cao, chưa đồng đều giữa các cấp, các địa phương. Việc theo dõi, đôn đốc thực hiện các kiến nghị sau giám sát chưa quyết liệt, chưa đi đến cùng. Công tác phối hợp ở một số nơi còn thiếu kịp thời, thiếu chặt chẽ, chưa thật sự đồng bộ.

Thường trực Ban Bí thư nhấn mạnh, nhiệm kỳ 2026-2031 có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển của đất nước, ông khẳng định đây là giai đoạn cả nước quyết liệt thực hiện các mục tiêu chiến lược đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; đồng thời tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.

Trong bối cảnh này, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú yêu cầu hoạt động của HĐND các cấp cần được đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, tiếp tục giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với chính quyền địa phương.

Thường trực Ban Bí Thư Trần Cẩm Tú yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo của cấp ủy đối với HĐND theo hướng khoa học hơn, chuyên nghiệp hơn, hiệu quả hơn. Việc đổi mới phải vừa bảo đảm sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, vừa phát huy vai trò chủ động, sáng tạo và trách nhiệm của Thường trực HĐND, các ban của HĐND và từng đại biểu HĐND.

Đặc biệt, cần coi trọng lãnh đạo công tác chuẩn bị và ban hành các nghị quyết của HĐND, bảo đảm mọi nghị quyết quan trọng của địa phương đều bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, phù hợp với thực tiễn, có tính khả thi cao, đáp ứng yêu cầu phát triển mới. Các cấp ủy cần tăng cường lãnh đạo công tác kiểm tra, giám sát việc tổ chức thực hiện các nghị quyết của HĐND; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những biểu hiện hình thức, qua loa, nể nang, né tránh trách nhiệm hoặc quan liêu, xa rời thực tiễn.

Thường trực Ban Bí thư cũng nhấn mạnh, nâng cao hơn nữa vai trò của HĐND trong kiểm soát quyền lực ở địa phương. Mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi đôi với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, trao cho địa phương nhiều thẩm quyền hơn để chủ động hơn trong quyết định và tổ chức thực hiện.

Thường trực Ban Bí thư nhấn mạnh: "Yêu cầu kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực càng phải chặt chẽ, hiệu quả hơn, nhằm phòng ngừa, khắc phục tình trạng thực hiện không đúng thẩm quyền hoặc lạm dụng quyền lực trong thực thi công vụ. Đây phải là nguyên tắc bất di bất dịch trong công tác xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. HĐND phải thực hiện tốt chức năng giám sát đối với hoạt động của UBND và các cơ quan trong bộ máy chính quyền; kiên quyết khắc phục tình trạng buông lỏng giám sát hoặc giám sát hình thức".

Không né tránh những vấn đề khó, vấn đề nhạy cảm mà cử tri và Nhân dân quan tâm

Thường trực Ban Bí thư yêu cầu, phải quyết liệt đôn đốc việc thực hiện các kiến nghị sau giám sát cũng như các kiến nghị chính đáng của cử tri và Nhân dân. Giám sát phải thực sự là công cụ để phòng ngừa sai phạm, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực từ sớm, từ xa. Hoạt động chất vấn phải đi thẳng vào vấn đề, xác định rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân; không đùn đẩy, không né tránh những vấn đề khó, vấn đề nhạy cảm mà cử tri và Nhân dân quan tâm.

Quan tâm xây dựng đội ngũ đại biểu HĐND thật sự tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực thực tiễn và tinh thần trách nhiệm trước Nhân dân. Theo Thường trực Ban Bí thư, đại biểu HĐND phải gần dân, sát dân, hiểu dân; thường xuyên giữ mối liên hệ mật thiết với Nhân dân, lắng nghe ý kiến của Nhân dân; phản ánh trung thực, kịp thời tiếng nói của Nhân dân tới cấp ủy và chính quyền.

Các cấp ủy cũng cần quan tâm hơn nữa đến công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác HĐND, nhất là các kỹ năng giám sát, phản biện chính sách, ứng dụng công nghệ số và xử lý các vấn đề phát sinh trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Đồng thời, phải chăm lo xây dựng văn hóa liêm chính, trách nhiệm, phụng sự Nhân dân trong hoạt động của các cơ quan dân cử.

Thường trực Ban Bí Thư Trần Cẩm Tú cũng nhấn mạnh, đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu rất cao về đổi mới tư duy quản trị quốc gia và đổi mới tư duy quản trị ở các địa phương; HĐND các cấp có vai trò rất quan trọng trong việc cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân và giữ vững niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú tin tưởng, với truyền thống đoàn kết, trách nhiệm và quyết tâm đổi mới; với sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt của Đảng; với quyết tâm chính trị cao của cả hệ thống và sự đồng lòng, ủng hộ của các tầng lớp Nhân dân, HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ tiếp tục có nhiều đổi mới mạnh mẽ, đột phá trong hoạt động, ngày càng hiệu lực, hiệu quả. Qua đó, HĐND các cấp sẽ góp phần cùng toàn Đảng, toàn quân, toàn dân thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, đưa đất nước tiến vào kỷ nguyên mới của dân tộc.