Nhạc sĩ Hoàng Hà và ca khúc “Đất nước trọn niềm vui”

Nhạc sĩ Nguyễn An và tôi phụ trách Phòng Nhạc mới và Dân ca; nhạc sĩ Hoàng Hà và nhạc sĩ Mộng Lân phụ trách Phòng Nhạc thiếu nhi. Hai phòng ở cạnh nhau, cùng bàn bạc cùng sẻ chia, cùng thức đêm thường trực. Có tin tức gì vui (và cả buồn) đều thông báo cho nhau như thể anh em một nhà (mà đúng là một nhà... Đài). Từ tin thời tiết đến tin thời sự trong cả nước đều nhanh chóng được tiếp nhận hàng giờ, nhất là những ngày tháng 3 và tháng 4 năm 1975.

Ngài việc biên soạn các chương trình ca nhạc để động viên và theo sát các chiến trường, chúng tôi còn tranh thủ buổi đêm ngồi so dây nắn phím đàn sáng tác. Tôi viết bài hát “Mùa Xuân Quy Nhơn, mùa Xuân Bình Định” tự thấy mình sáng tác nhanh (chỉ trong 2 đêm), nhưng các nhạc sĩ Phạm Tuyên, Nguyễn An, Mộng Lân viết còn nhanh hơn tôi (chỉ trong 1 đêm).

Đặc biệt nhạc sĩ Hoàng Hà vốn rất nhẩn nha điềm tĩnh là vậy, nhưng anh viết bài “Đất nước trọn niềm vui” chỉ có vài giờ. Chúng tôi viết xong là hát cho nhau nghe, mong được nhiều người góp ý sửa chữa. Anh Hoàng Hà khoe với tôi: “Sau 2 giờ tập trung nghiền ngẫm đã tạm xong cả nhạc và lời, hát cho Huyền nghe nhé”. Tôi chăm chú lắng nghe anh hát, thích thú với giai điệu độc đáo và cả điệu bộ vui say đầy tưởng tượng của Hoàng Hà.

Nhạc sĩ Hoàng Hà NSND Trung Kiên.

Giai điệu như bay lên trong ngày vui của cả nước, tạo nên một bức tranh sống động và lung linh sắc màu khi Bắc Nam sum họp: Ta đi trong muôn ánh sao vàng, rừng cờ tung bay, rộn ràng và mê say, những bước chân dồn về đây. Ý nhạc trong đoạn một đầy gợi mở và cũng khẳng định: Ôi hạnh phúc vô biên, hát nữa đi em những lời yêu thương.

Đó là điều ai cũng mong muốn khi non sông sạch bóng quân thù. Nét nhạc ấy như tô thêm lời nhắn nhủ cộng đồng hãy yêu thương nhau hơn. Những câu nhạc tiếp theo đã vượt qua nỗi xúc động trào dâng không hát được nên lời. Có lẽ vì thế mà câu ơ... ơ... ơ... ờ... kéo dài và lượn lên lượn xuống đầy hiệu quả lại không phải tốn công đặt lời.

Chuyển sang đoạn 2, nhạc sĩ Hoàng Hà đã diễn tả tình cảm rạo rực hơn: Hội toàn thắng náo nức đất nước, ta muốn bay lên say ngắm sông núi hiên ngang. Ta muốn reo vang hát ca muôn đời Việt Nam Tổ quốc anh hùng. Người hát cũng như người nghe như thấy mình cũng bay lên giữa trời quê yêu mến. Ông cũng không quên cho giai điệu lắng xuống để tự tình: Ôi quê hương dẫu bao lần giặc phá điêu tàn mà vẫn ngoan cường. Câu nhạc ấy được láy lại ở lời 2: Đêm hoa đăng những môi cười là bó hoa đời tươi thắm tuyệt vời.

Giữa niềm vui ấy ta bỗng nhớ đến những người vì quê hương mà vắng mặt. Cả một chuỗi hình dung từ rất xúc động: Ta nghe như vang tiếng Bác Hồ dậy non sông... Bác vui với hội toàn dân”. Hoàng Hà hát câu này tôi thấy mắt anh lệ cứ vòng quanh (Trích nhật kí ngày 26/4/1975).

Nhạc sĩ Hoàng Hà tên thật là Hoàng Phi Hồng (1929 - 2013) quê gốc Yên Phụ Tây Hồ, Hà Nội. Năm 16 tuổi làm việc ở Văn phòng tỉnh bộ Việt Minh Phúc Yên. Năm 1974 có tập ca khúc “Kháng chiến ca” gồm 8 bài. Hoàng Hà gắn bó nhiều với công tác văn hóa ở tỉnh Vĩnh Phúc. Năm 1962 về học ở Trường Âm nhạc Việt Nam (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia) sau đó về công tác tại Đài Tiếng nói Việt Nam. Những năm này Hoàng Hà nổi tiếng với các bài hát “Ánh đèn sáng trên cầu Việt Trì”, “Cùng hành quân giữa mùa Xuân”, “Gặp nhau trên đỉnh Trường Sơn”...

Đến bài “Đất nước trọn niềm vui” càng khẳng định thêm tài năng sáng tác và chiếm được nhiều cảm tình của thính giả và khán giả trong cả nước. Bởi bài hát đã đồng hành cùng năm tháng và sống mãi trong lòng mọi người.

Nếu “Như có Bác trong ngày đại thắng” của nhạc sĩ Phạm Tuyên là bài hát xuất sắc trong thể ca khúc quần chúng; thì “Đất nước trọn niềm vui” của nhạc sĩ Hoàng Hà cũng đạt được tiêu chuẩn đó trong thể ca khúc nghệ thuật. Nghệ sĩ Nhân dân Trung Kiên (1939 - 2021) đã từng hát thành công bài “Gặp nhau trên đỉnh Trường Sơn”, đến bài “Đất nước trọn niềm vui” cũng được ông thể hiện thật tuyệt vời. Giọng hát ấy đã đồng cảm và nâng tác phẩm lên nhiều lần, mà hôm thu thanh bài hát này cả ba chúng tôi đều giữ làm lưu niệm bằng một tấm ảnh chụp chung, niềm vui cũng như đang bay lên.

Giữa ngày vui này, đọc lại những trang nhật kí 46 năm về trước, hình ảnh nhạc sĩ Hoàng Hà, nghệ sĩ Nhân dân Trung Kiên một thời sôi nổi bên nhau đáng nhớ và cứ hiển hiện trong tôi...