Nhiều bất đồng chưa hoá giải, đàm phán hoà bình còn gặp nhiều khó khăn

Cuộc đàm phán tại London giữa Mỹ, châu Âu và Ukraine ban đầu dự kiến diễn ra ở cấp ngoại trưởng, để Washington nhận câu trả lời của Kiev về các đề xuất trong dự thảo "Thỏa thuận khung về giải pháp hòa bình cho Ukraine", vốn được Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio công bố với các đại diện Ukraine và châu Âu tại cuộc gặp ở Paris (Pháp) ngày 17/4. Dư luận khá kì vọng vào một bước đột phá tại vòng đàm phán ở London, bởi những tín hiệu tích cực ngay trước ngày diễn ra cuộc họp. Đó là việc Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 21/4 đề xuất tổ chức những cuộc đàm phán song phương với Ukraine, khẳng định Moskva “giữ thái độ tích cực đối với bất kì sáng kiến hòa bình nào”, còn Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 22/4 nói sẵn sàng đối thoại với Nga "dưới bất kì hình thức nào" sau khi thiết lập được lệnh ngừng bắn. Đây là lần đầu tiên Moskva “mở cánh cửa” cho các cuộc đàm phán song phương với Kiev.

Cố vấn Ngoại giao Pháp Emmanuel Bonne, người đứng đầu văn phòng Tổng thống Ukraine Andriy Yermak, Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, cố vấn an ninh quốc gia Anh Jonathan Powell và cố vấn an ninh quốc gia Đức Jens Plotner tại bàn đàm phán ở Paris (Pháp)

Tuy nhiên, việc Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, người đang dẫn đầu phái đoàn Mỹ trong các cuộc đàm phán quốc tế về tình hình tại Ukraine, hủy bỏ cuộc họp tại London vào phút chót với lí do "vẫn còn khoảng cách giữa Washington, Kiev và các đồng minh châu Âu về cách thức chấm dứt xung đột", đã khiến cuộc đàm phán cấp bộ trưởng hạ cấp thành các cuộc thảo luận giữa các quan chức cấp cao. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social rằng Mỹ hầu như đã đạt được thỏa thuận với Nga, kêu gọi Kiev nỗ lực để đi đến thỏa thuận, đồng thời cho rằng những tuyên bố gần đây của người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky khiến cho việc khép lại cuộc xung đột trở nên khó khăn hơn.

Mặc dù Bộ Ngoại giao Anh mô tả cuộc họp tại London là “hiệu quả và thành công”, đồng thời đạt được “tiến triển đáng kể” trong việc thống nhất quan điểm cho các bước tiếp theo, song những chỉ trích có phần gay gắt của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm vào người đồng cấp Zelensky, rằng "nhà lãnh đạo Ukraine gây tổn hại đến các cuộc đàm phán hòa bình", cho thấy hành trình để các bên xung đột ngồi vào bàn đàm phán còn gập ghềnh…

Theo các nguồn tin ngoại giao, Mỹ đề xuất một thỏa thuận mà theo đó Kiev sẽ không gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), cũng như từ bỏ hầu hết các vùng lãnh thổ hiện nằm dưới quyền kiểm soát của Moskva, trong đó có Crimea, để đổi lấy hỗ trợ kinh tế và bảo đảm an ninh. Tuy nhiên, đây được xem là “ranh giới đỏ” đối với Ukraine. Ngay trong cuộc đàm phán tại London, Chánh Văn phòng Tổng thống Ukraine Andriy Yermak đã nói với đặc phái viên Mỹ Keith Kellogg rằng Ukraine sẽ giữ vững lập trường nguyên tắc về toàn vẹn lãnh thổ và các vấn đề chủ quyền. Đây cũng là tuyên bố của Tổng thống Ukraine Zelensky và quan điểm của các nước châu Âu trước thềm cuộc đàm phán ở London.

Khi không đưa ra được bất kì lộ trình khả thi nào cho tiến trình hòa bình, giới quan sát đánh giá cuộc họp London chỉ mang tính biểu tượng hơn là thực chất. Trong bối cảnh đó, chính quyền Tổng thống Trump đang đứng trước áp lực gia tăng cả về thời gian và kết quả đàm phán, bởi người đứng đầu Nhà Trắng đã tuyên bố sẽ chấm dứt cuộc xung đột tại Ukraine trong vòng 100 ngày cầm quyền đầu tiên của nhiệm kì tổng thống thứ hai, điều có thể giúp ông Trump tạo dựng hình ảnh về cả đối nội và đối ngoại.

Có thể thấy tình hình hiện đang "ở giữa tầng tầng lớp lớp sương mù", khiến kì vọng sớm đạt bước đột phá trên bàn đàm phán càng trở nên mờ nhạt. Chuyên gia Boris Smelev, Giáo sư quan hệ quốc tế, Viện Hàn lâm khoa học Nga nhận định, trong bối cảnh "sương mù chiến tranh" như hiện nay, có thể mọi việc phải bắt đầu lại từ đầu, đàm phán lại, thảo luận về các điều kiện. Việc kí kết một hiệp ước hòa bình sẽ không sớm diễn ra, nhưng dù sao thì quá trình này vẫn đi tiếp, và khi đó, hòa bình vẫn còn cơ hội…