Trái bòn bon xóa nghèo ở Phú Mưa

Cây bòn bon trồng ở nơi đây là “bòn bon rừng”, mọc hoang dã được bà con “di thực” về trồng trong vườn. Cây cao 15 - 20m, lá kép lông chim, cụm hoa đơn hoặc chùm ở trên thân hay cành to, hoa lưỡng tính, quả nhỏ hình cầu màu vàng rạ với 4 - 5 múi, nhưng thường chỉ có 1 - 2 hạt. Cây bòn bon là một loại cây ăn quả phát dục chậm, trồng từ hạt 6 - 10 năm mới ra quả. Trồng cây bòn bon rất dễ, ít tốn công và chi phí chăm sóc nhưng đem lại thu nhập khá cho cư dân.

Người Cơ Tu gọi là trái bòn bon là "T' bon". Ngoài ra, trái bòn bon còn có hai tên quý phái hơn do vua nhà Nguyễn ban là trái “Nam trân” (trái quý ở phương Nam) và trái “Trung quân”. Tương truyền, khi trốn tránh quân Tây Sơn truy đuổi, nhờ có trái bòn bon rừng ăn cứu đói mà nhóm quân phò chúa mới cầm cự được.

Anh Lê Năm lựa bòn bon trước khi cân.

Vừa lựa bòn bon “thương phẩm” để bán, già làng Alăng Chúc cho hay, ông có khoảng 50 cây bòn bon, trong đó có 40 cây đã cho quả và có những cây cổ thụ trồng từ năm 1954. Những cây này có năm cho hơn 1 tấn quả mỗi vụ. Sau 1975, ông trồng thêm bòn bon trong vườn rừng nên bà con noi theo. Hiện nay, trong thôn có khoảng 500 cây bòn bon với 30 hộ trồng như như Jơ râm Băm (40 cây), Alăng Chô (30 cây)... Năm 2018, già làng Alăng Chúc bán hai đợt thu về khoảng 30 triệu đồng. Đầu mùa và cuối mùa giá khoảng 30.000 đồng/kg, giữa mùa giá 20.000 đồng/kg. Bòn bon nơi đây ăn rất lành, có vị ngọt thanh pha chua, vào mùa thu hoạch người dân thường ăn bòn bon trừ cơm 1 bữa trong ngày nhưng vẫn khỏe mạnh.

Ông Lê Năm, 58 tuổi, ở xã Đại An, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam cho biết, 15 năm qua, ông hằng ngày đi xe máy lên Phú Mưa mua khoảng 100kg bòn bon về bỏ sỉ cho các chợ, mỗi chuyến trừ chi phí, kiếm được 300.000 đồng. Ở thôn Phú Mưa có nhiều hộ mỗi năm (2 vụ) thu về khoảng 40 - 50 triệu đồng từ bán bòn bon.

Bòn bon Phú Mưa năm nay được mùa, du khách có dịp đến tham quan sẽ thích thú, ngỡ ngàng trước vẻ đẹp của những chùm bòn bon vàng óng, mọng nước, bám xúm xít từ thân cây đến ngọn trong tán lá xanh mướt mát. Vào mùa bòn bon, đồng bào nơi đây rất hiếu khách, vui vẻ mời bạn thưởng thức bòn bon ngay tại gốc với hương vị ngọt ngào kết tinh từ núi rừng Trường Sơn hoang dã.