Vai trò của công tác xã hội trong chăm sóc người cao tuổi

Khái niệm về Công tác xã hội

Công tác xã hội (CTXH) là một nghề, một hoạt động chuyên nghiệp nhằm trợ giúp các cá nhân, gia đình và cộng đồng nâng cao năng lực đáp ứng nhu cầu và tăng cường chức năng xã hội, đồng thời thúc đẩy môi trường xã hội về chính sách, nguồn lực và dịch vụ nhằm giúp cá nhân, gia đình và cộng đồng giải quyết và phòng ngừa các vấn đề xã hội góp phần đảm bảo và thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách an sinh xã hội của Nhà nước.

Vai trò của CTXH trong chăm sóc NCT

NCT với những hạn chế về sức khoẻ thể chất, về quan hệ xã hội và sự thay đổi về tâm - sinh - lí đã trở nên nhạy cảm và trở thành đối tượng yếu thế cần sự trợ giúp của CTXH, là một đối tượng mà CTXH hướng đến hỗ trợ, giúp đỡ trong việc thực hiện các chức năng xã hội của mình và tiếp cận với các chính sách, dịch vụ mà NCT được hưởng. Việc ứng dụng CTXH vào chăm sóc giúp đỡ NCT có tác dụng phòng ngừa cũng như can thiệp giải quyết các vấn đề xã hội của NCT bền vững và hỗ trợ NCT phát triển, phát huy được các năng lực, giá trị của mình.

Trong chăm sóc NCT, việc ứng dụng lí thuyết và kĩ năng của CTXH sẽ giúp phát huy nội lực của bản thân NCT và của gia đình vào chăm sóc giúp đỡ NCT như: Tăng cường ý thức trách nhiệm chăm sóc cha mẹ tại gia đình của con cái, kiến thức kĩ năng CTXH sẽ giúp huy động tiềm năng của cộng đồng vào chăm sóc NCT trên nền tảng văn hoá, truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, kính trọng NCT ở nước ta. Mối quan hệ tình làng nghĩa xóm sẽ được thúc đẩy tạo nên sự gắn bó của những NCT với nhau và với các thành viên khác trong cộng đồng. Việc ứng dụng, phát huy vai trò của CTXH vào chăm sóc, giúp đỡ NCT thông qua các hoạt động tư vấn, cung cấp kiến thức, hướng dẫn kĩ năng sẽ giúp NCT phòng ngừa các vấn đề về thể chất và tinh thần có thể xảy ra với mình như: Đột qụy, tai biến, té vấp, tránh rơi vào tâm trạng cô đơn, hụt hẫng khi bắt đầu nghỉ hưu, khi con cái xây dựng gia đình...Với chức năng can thiệp, CTXH sẽ giúp NCT và gia đình giải quyết những vấn đề bảo vệ NCT như chăm sóc NCT không nơi nương tựa, vấn đề tâm lí, bạo lực NCT, sự xung đột, bất hoà giữa NCT và gia đình, những vấn đề liên quan tới sở hữu, quản lí tài sản, những mâu thuẫn do khác biệt về lối sống giữa các thế hệ...

NCT là một kho kinh nghiệm tuyệt vời của gia đình, cộng đồng, xã hội. Vì thế với chức năng phát triển, CTXH cũng đóng vai trò quan trọng trong tạo cơ hội, giúp NCT nhận ra thế mạnh của bản thân, tích cực tham gia vào các hoạt động xã hội, làm gương cho con cháu, giáo dục thế hệ trẻ giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình, dòng tộc, cộng đồng; chủ động trong cuộc sống, phát huy vai trò đặc biệt của mình, tiếp tục cống hiến cho xã hội, sống vui- sống khoẻ- sống hạnh phúc. Đây chính là những điểm mạnh và nền tảng để triển khai, thực hiện các chính sách chăm sóc NCT có hiệu quả.

Giải pháp phát huy vai trò của CTXH trong chăm sóc NCT

CTXH chính là một công cụ hỗ trợ, một cầu nối quan trọng giữa NCT và hệ thống chính sách an sinh của Đảng và Nhà nước. Để góp phần thực hiện tốt các chính sách, pháp luật về NCT trong bối cảnh già hóa dân số đang diễn ra nhanh chóng ở nước ta, cần quan tâm đến việc ứng dụng, phát huy vai trò của CTXH trong chăm sóc NCT, thể chế hoá, đẩy mạnh phát triển nghề CTXH theo hướng chuyên môn sẽ giúp hoạt động CTXH với NCT ngày càng có hiệu quả hơn, tập trung vào các giải pháp như sau:

Một là, tiếp tục nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về NCT; chú trọng, quan tâm đến chính sách an sinh xã hội nói chung và chính sách trợ giúp pháp lí, trợ cấp xã hội đối với NCT. Chính sách, pháp luật được tiến hành theo tinh thần xã hội hoá, đề cao trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền các cấp, khuyến khích các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài trong hoạt động bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò NCT

Hai là, đa dạng hoá các loại hình chăm sóc NCT, chăm sóc nuôi dưỡng tập trung, chăm sóc tại cộng đồng và chăm sóc tại nhà. Đổi mới về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của các cơ sở trợ giúp xã hội (Trung tâm CTXH, cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở tư vấn, dịch vụ chăm sóc NCT, cơ sở trợ giúp pháp lí, cơ sở dưỡng lão, câu lạc bộ dưỡng sinh, các hoạt động văn hóa thể thao đối với NCT), thiết lập hệ thống trợ giúp xã hội thông qua hoạt động CTXH, huy động sự tham gia của gia đình, cộng đồng, các tổ chức xã hội. Xây dựng các thiết chế văn hoá ở cơ sở, tạo điều kiện cho NCT tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao.

Ba là, nhân viên CTXH có vai trò và nhiệm vụ quan trọng trong chăm sóc NCT, vì vậy Nhà nước cần có các chính sách phát triển và đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về lão khoa, phục hồi chức năng cho các nhân viên, tình nguyện viên chăm sóc sức khỏe NCT. Bên cạnh hình thức “tự cung, tự cấp chăm sóc NCT” nên hình thành và phát triển nhanh “dịch vụ chăm sóc người NCT”, các chính sách khuyến khích, hỗ trợ tôn vinh, khen thưởng nghề CTXH. Hội NCT cần lồng ghép nội dung chăm sóc sức khỏe vào hoạt động của các loại hình câu lạc bộ NCT; tổ chức các hoạt động rèn luyện, nâng cao sức khoẻ và hướng dẫn các hội viên giữ gìn, bảo vệ và tăng cường sức khoẻ.