Vì sao Quan hệ Nga - Thổ Nhĩ Kỳ lại rối!

Chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ vừa chính thức xác nhận, các lực lượng nước này đã tấn công 54 mục tiêu ở khu vực Idlib, phía Tây Bắc Syria, sau khi 8 binh sĩ Thổ Nhĩ Kỳ thiệt mạng do bị nã pháo cũng tại khu vực này. Giới quan sát bình luận, động thái này thực tế chỉ là phần nổi của tảng băng chìm, đó là những mâu thuẫn ngày càng tăng trong mối quan hệ Nga - Thổ. Trước đó, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ trong chuyến thăm Ukraine còn gọi bán đảo Crimea là lãnh thổ của Ukraine, khiến Nga nổi giận.

Trước hết phải thấy rõ, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ chỉ hợp tác và là bạn trong một số vấn đề cùng co lợi ích chung mà khó có thể gọi là “cặp bài trùng” tại Trung Đông. Hai bên sẵn sàng bỏ qua mọi mâu thuẫn, bất đồng để cùng ngồi vào bàn đàm phán nhưng cũng sẵn sàng răn đe bằng quân sự khi cần thiết.

Tổng thống Nga Putin (trái) và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan. Ảnh: Al Jazeera

Trong mỗi vấn đề của khu vực, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ lại có các chính sách can thiệp riêng để bảo đảm lợi ích tối đa và ảnh hưởng ở khu vực. Do đó, việc quân đội Thổ Nhĩ Kỳ đụng độ với quân đội Syria được Nga hậu thuẫn mới đây và việc Thổ Nhĩ Kỳ mô tả việc sáp nhập bán đảo Crimea vào Liên bang Nga là "chiếm đóng" hay Thổ Nhĩ Kỳ tố cáo Nga gửi binh sĩ đến Lybia ủng hộ lực lượng quân đội quốc gia Libya… thực sự chỉ là bề nổi của tảng băng.

Trong khi Thổ Nhĩ Kỳnói rằng sẽ không thắt chặt mối quan hệ với Nga ở tỉnh Idlib, tây bắc Syriasau những vụ đụng độ vừa qua thì Nga cho rằng Ankara không tuân thủ các thỏa thuận ngừng bắn ở Sochi. Mặc dù vậy, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan nhấn mạnh rằng không có "tranh chấp nghiêm trọng" với Nga về những diễn biến ở Syria vào thời điểm hiện tại.

Những con bài mặc cả mà hai bên đang chuẩn bị

Thực sự những toan tính và nước cờ mà các bên đưa ra rất khó dự đoán bởi giữa đối thoại hay tuyên bố lại khác xa việc các bên thực hiện.Tuy nhiên có thể thấy, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ cần có nhau trong một số vấn đề để kìm hãm ảnh hưởng của Mỹ ở Trung Đông như vụ mua bán vũ khí S-400 hay cuộc chiến chống khủng bố ở Syria…

Trong khi Nga ủng hộ chính quyềnTổng thống Syria Bashar al-Assad thì Thổ Nhĩ Kỳ ủng hộ các lực lượng đối lập, bất đồng này cũng tương tự như ở Libya.

Tương lai mối quan hệ Nga - Thổ

Theo giới phân tích quan hệ Nga - Thổ Nhĩ Kỳ từ lâu nay không thể gọi là thân thiết. Không thể lấy việc Thổ Nhĩ Kỳ bất chấp lệnh trừng phạt của Mỹ và NATO mua S-400 của Nga là “cái bắt tay bền chặt”. Đó là sự thay đổi một phần trong chính sách của Thổ Nhĩ Kỳ nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào Mỹ và NATO khi nghiêng về phía Nga, còn Nga cần Thổ Nhĩ Kỳ để tăng ảnh hưởng ở Trung Đông.

Nga bảo đảm 55% nhu cầu khí đốt tự nhiên cho Thổ Nhĩ Kỳ. Nhiều nhà quan sát nhận định sự hợp tác giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Nga không chỉ giới hạn ở khía cạnh chính trị liên quan đến cuộc khủng hoảng Syria mà còn bao gồm cả khía cạnh kinh tế và quân sự.

Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi máy bay Su-24 của Nga khi đang tham gia chiến dịch tại Syria hồi tháng 11/2015 tưởng như sự rạn nứt biến thành xung đột lớn nhưng ngay sau đó hai bên đã ngồi lại với nhau. Yếu tố kinh tế, an ninh và sự thay đổi chính sách ngoại giao được cho là nguyên nhân hai bên cần có nhau.

Cuộc tấn công gần đây của Syria do Nga hậu thuẫn vào Idlib cho thấy rõ ràng giới hạn của sự hợp tác Nga - Thổ Nhĩ Kỳ ở Trung Đông và ngoài Trung Đông. Trong tương lai, quan hệ Nga - Thổ Nhĩ Kỳ rất khó xảy ra xung đột lớn nhưng lại tồn tại sự cạnh tranh. Sự cân bằng quyền lực là chìa khóa để hình thành và định hướng một mối quan hệ giữa hai nước này.