Mới đây, tại Không gian Văn hoá Kí ức nhiếp ảnh (KUNA), tác giả tổ chức lễ ra mắt tập truyện ngắn “Khoảng lặng giữa cuộc chiến”, do Nhà xuất bản Văn học ấn hành. Mạch nguồn xuyên suốt cuốn sách là đề tài chiến tranh và người lính. Than dự lễ ra mắt gồm nhiều nghệ sĩ nhiếp ảnh, nhà báo, nhà văn, quy tụ trong không khí thân mật, gặp gỡ giao lưu gần gũi. “Cuốn sách là những lát cắt đầy trăn trở, nén tâm nhang thành kính tôi muốn gửi đến những người đồng đội - những chiến sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam đã ngã xuống vì độc lập dân tộc”, tác giả Phạm Công Thắng chia sẻ.
 |
| Tác giả cuốn sách, nhà báo, nghệ sĩ nhiếp ảnh Phạm Công Thắng (ảnh do tác giả cung cấp) |
Theo giới thiệu, các truyện ngắn tái hiện từ thao trường huấn luyện, chiến hào khốc liệt đến đời sống hậu phương, nơi tình người, tình đồng đội và cả những câu chuyện tình yêu được nuôi dưỡng trong hoàn cảnh đặc biệt. Tập sách có sự đan xen giữa yếu tố hư cấu và chất liệu hiện thực. Nhiều nhân vật, chi tiết được xây dựng từ kí ức của các cựu chiến binh, trong đó có những tư liệu do các nhân chứng từng tham gia chiến đấu cung cấp. Nhờ đó, các câu chuyện mang màu sắc chân thực, giàu tính trải nghiệm, đồng thời vẫn giữ được nhịp kể giàu cảm xúc của văn học.
Nhà báo - nhiếp ảnh gia Phạm Công Thắng là cựu chiến binh, từng phục vụ tại Lữ đoàn 172 Hải quân. Sau đó ông chuyển sang làm báo, hoạt động trong lĩnh vực nhiếp ảnh. “Khoảng lặng giữa cuộc chiến” là tập sách thứ 5 ông xuất bản, trước đó ông đã giới thiệu 4 tập gồm: “Ngã rẽ”, “Tình yêu thời hậu chiến”, “Bão đời” và “Linh hồn kí ức”. Các tập sách trước mang đậm màu sắc nhân sinh, những suy tư về đời sống, có tập mang đậm chất tâm linh, liêu trai (tập Linh hồn kí ức), tập thứ 5 này đánh dấu rõ nét đề tài quân đội, nơi tác giả từng có nhiều trải nghiệm thực tế. “Khoảng lặng giữa cuộc chiến”, không dừng lại ở việc tái hiện chiến tranh, mà đặt ra những mất mát, sự hi sinh và giá trị của hoà bình. Tác giả khai thác những “khoảng lặng”, chính là không gian để người đọc chiêm nghiệm về phẩm chất của người lính, về tình người trong hoàn cảnh khắc nghiệt và xen vào là những tiếp nối kí ức giữa các thế hệ.
 |
| Bìa cuốn “Khoảng lặng giữa cuộc chiến” |
“Khoảng lặng” trong tập truyện này là nhiều số phận nghiệt ngã do chiến tranh xô đẩy và cả những số phận được run rủi gặp vận may: Một Cẩm Vân tiễn chồng là Hoàng ra trận năm 1972, những lá thư ban đầu đều đều rồi thưa dần và giấy báo tử được gửi về gia đình. Cẩm Vân sinh con trai tình nguyện ở vậy nuôi con nên người. Phần Hoàng do bị sức ép bom hất văng xuống bìa rừng và bị mất trí nhớ, được địa phương phát hiện đưa đến trại thương binh điều trị. Đơn vị không tìm thấy Hoàng, nên đưa anh vào danh sách liệt sĩ mất tích. Tình cờ Vân và con trai nhìn thấy hình ảnh Hoàng trên ti vi, trong phóng sự về một trại thương binh phía Nam, họ bắt xe tìm đến, rồi cả gia đình gặp nhau trong cung bậc cảm xúc hết sức xúc động… (Bến đợi).
Hoặc câu chuyện tình sâu đậm giữa người chiến sĩ thông tin với cô “anh nuôi” của đơn vị. Cuộc tình giữa hai người phát triển ngày càng sâu đậm bên đồi sim tím, nhưng cả hai phải ghìm nén, do điều kiện quân ngũ không cho phép. Tình cờ cả hai được điều động về Đội văn nghệ xung kích của đơn vị. Tình yêu giữa họ tiếp tục nảy nở ấm nồng. Cho đến khi cô gái được ra quân, họ cùng nhau hành trình về nhà cô gái, nhưng vấp ngay phải thái độ lạnh nhạt của bố mẹ cô gái, do họ đã chuẩn bị kế hoạch lễ ăn hỏi giữa cậu bạn trai với cô gái. Anh lính thông tin không vượt qua được rào cản lễ giáo, đành lẳng lặng rút lui, tiếp tục đi miết cùng cuộc chiến. Phần cô gái phải nghe bố mẹ lấy người đáng tuổi cha chú, trở nên chán chường đoạn tuyệt với gia đình đi biệt tích. Còn anh lính, giữ mãi hình ảnh cô gái với mối tình dã chiến, duyên nợ hoá thành huyền thoại (Chàng binh nhất).
“Khoảng lặng” còn là quang cảnh trận chiến cuối cùng, rồi những công việc tiếp quản đầy chặt công việc. Trong bối cảnh vừa đánh, vừa hành quân thần tốc, một ánh mắt, một bóng hình nữ giải phóng quân lọt vào tầm nhìn của Bảo, một anh lính pháo binh. Ánh mắt ấy, bóng hình ấy theo anh lính, bám riết trong suốt quãng thời gian chiến đấu và hậu chiến, cho đến khi cô giải phóng quân xuất hiện trong buổi giao nhiệm vụ mới. Họ gặp nhau, trao cho nhau những tín hiệu của tình yêu. Và một chương mới sau cuộc chiến được viết nên, một “nhiệm vụ mới” rất đẹp mở ra, một “trận chiến” của trái tim đã tìm đến hai người, không chỉ trong cuộc đời anh lính chiến, mà trong cả lịch sử của thành phố và của cả dân tộc (Trận chiến cuối cùng).
Và, mối tình nảy nở ở làng Bùng, giữa anh thương binh tên Nam và cô du kích xinh đẹp tên Thu Huệ. Mối tình nảy nở trong căn hầm, khi Nam bị thương do bom Mỹ gây ra và Thu Huệ tận tình chăm sóc anh. Khi cuộc chiến xảy ra quyết liệt, Huệ cùng đội du kích được điều động tham gia trận đánh bảo vệ cây cầu huyết mạch, rồi cô cùng nhiều đồng đội bị thương, Nam dành tất cả tình yêu thương chăm sóc cho Huệ. Từ đấy tình yêu giữa họ ngày càng bền chặt, họ nắm tay nhau bước vào thuở bình minh, khi đất nước không còn tiếng súng (Tình yêu trong lửa đạn).
Tác phẩm “Nhiệm vụ đặc biệt” kể về một tổ đài của trinh sát pháo binh, nhận nhiệm vụ luồn sâu vào căn cứ Giàn Bò, nhằm khống chế mục tiêu, hỗ trợ bộ binh tấn công cao điểm Lương Điền và chặn đường rút lui của địch. Để thực hiện nhiệm vụ, bộ đội ta phải bí mật thâm nhập trận địa, lội suối, vượt sông, băng đồi chọn vị trí đặt đài quan sát. Từ đó xác định mục tiêu, toạ độ báo về Bộ chỉ huy cho pháo ta dập xuống kẻ địch. Hoà bình lập lại, nhân vật chính trở về quê, làm đám cưới với cô người yêu đã có hẹn ước. Trong ngày vui, nhân vật chính của câu chuyện không quên thắp những nén nhang tưởng nhớ đến các đồng đội đã hi sinh trong chiến tranh (Nhiệm vụ đặc biệt).
 |
| Một góc quang cảnh buổi lễ ra mắt cuốn “Khoảng lặng giữa cuộc chiến” |
Xuyên suốt 19 tác phẩm là ngần ấy câu chuyện khắc hoạ cuộc sống chiến trường và cả những làng quê trong cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước. Những cuộc tình này nở trong chiến tranh được tác giả khắc hoạ, tô đậm mang đặc chất nhân văn. Hình tượng anh bộ đội cụ Hồ cũng được lột tả sắc nét trong những truyện ngắn, giúp người đọc hiểu thêm cuộc chiến vệ quốc vĩ đại của dân tộc, thêm yêu đất nước Việt Nam, với những đức tính hi sinh, những mất mát để đổi lấy độc lập, tự do...
Việc ra mắt “Khoảng lặng giữa cuộc chiến” vào dịp tháng 4 lịch sử, được xem như lời tri ân của tác giả đối với đồng đội, cùng những người đã ngã xuống, đồng thời góp thêm một tiếng nói văn chương về đề tài chiến tranh trong bối cảnh hiện nay.
