Truyện ngắn

Vào những năm ấy, các tiết học buổi sáng trên lớp quá 11 giờ trưa mới có hồi trống tan. Ai nấy đều mệt nhoài với khối lượng lớn bài vở kiến thức. Vì có lịch buổi chiều lao động, chúng tôi mang cơm nắm đi theo. Ngồi ngay tại bàn học, lần mở nắm cơm đã nguội ngắt tròn như quả cam, ăn với muối vừng.

Trung tuần tháng Ba. Trời còn rét nàng Bân, ai nấy đều phải co ro trong những chiếc áo ấm. Tôi đến phòng khám bệnh số 102, khoa Nội tổng hợp - Bệnh viện Đa khoa Đông Anh, Hà Nội.

Cõi đời, mỗi con người sinh ra đã mang theo một hoàn cảnh riêng, một số phận khác nhau, không ai giống ai. Có người từ thuở lọt lòng đã được bao bọc, nâng niu, lớn lên trong đủ đầy, bước ra đời có người đón, kẻ đưa. Nhưng cũng có người, khi tuổi đời còn chưa kịp nhận thức, đã phải vật lộn giữa dòng đời nghiệt ngã, không quê hương, không nơi nương tựa, sống lay lắt bằng những gì người khác bỏ lại.

Chiều muộn, những dải mây tím nhạt lững lờ trôi ngang dãy núi phía tây. Ánh nắng cuối ngày nghiêng xuống những triền đồi, phủ lên con đường đất đỏ một màu trầm lặng. Hùng dừng xe ở đầu con dốc quen thuộc, đứng yên hồi lâu nhìn về phía dãy núi trước mặt. Ngọn núi vẫn đứng đó, trầm mặc và vững chãi, như thể thời gian chưa từng chạm tới.

Có những điều càng đi qua năm tháng, càng lắng lại thành ký ức sâu thẳm, như mạch nước ngầm nuôi dưỡng tâm hồn. Với tôi, đó là bóng cha và dáng mẹ - hai con người đã đi qua chiến tranh, đi qua nhọc nhằn đời thường, để trở thành điểm tựa bình yên và là niềm tự hào lặng lẽ của con cháu.

Biển chiều nay lạ lắm... Những con sóng bạc đầu không còn vỗ về bờ cát hiền hòa như mọi khi mà cứ chồm lên như muốn đập tan, nghiền nát một nỗi niềm u uất nào đó đang âm ỉ cháy dưới đáy tầng sâu thẳm.

Ông Lâm đã ngoài sáu mươi, cái tuổi lẽ ra phải được thảnh thơi thì ông vẫn bầu bạn với lửa và sắt. Cả một đời bấm máy hàn, đôi tay ông giờ đây chi chít những dấu vết thời gian, nham nhở như những đường hàn lỗi.

Ở làng Tân Lập, có một âm thanh còn thân thuộc hơn cả tiếng loa phường hay tiếng chổi tre xào xạc trên sân mỗi buổi chiều tà. Đó là tiếng chuông xe đạp “leng keng” của ông Lâm. Tiếng chuông ấy như một lời chào sớm, len qua những giậu dâm bụt, băng qua những nếp nhà lợp ngói đỏ và bãi cỏ sau làng, để rồi dừng lại thật êm dưới gốc bàng già nua trước quán nước đầu đình.

Cơn gió chiều tháng Tám từ cánh đồng trước làng luồn qua bờ vách nứa mỏng manh phả hơi mát căn nhà tranh cuối xóm trại. Bà ngoại đặt bé Na, đứa cháu mới hơn một tuổi vào vòng tay ấm áp, đôi mắt bà nhòa đi vì đã nhiều ngày thức trắng. Mẹ nó vừa nhắm mắt sau nhiều tháng bệnh nặng, còn cha nó đã hi sinh ngoài chiến trận khi con gái chưa chào đời.

Mẹ ơi, con ra đời không cha/ Tuổi ấu thơ ngọt ngào hương sữa mẹ/ Ba mươi năm con vẫn còn thơ bé/ Vẫn ngóng mẹ về sau buổi chợ tan trưa…

Khoảng dăm năm trở lại đây, sức khỏe của ông Cầm hình như xuống đến mức cuối cùng. Mỗi năm, khi mùa Đông đến, ông ít nói hơn, cứ vào đợt gió lạnh đầu tiên thổi qua làng, lá ngay đêm ấy ông lại đốt một đống củi nhỏ trong bếp.

Những ngày cuối năm, không gian như đặc quánh lại bởi mùi khói rơm rạ và hương tràm khô theo gió thốc từ cánh đồng vào tận ngõ sâu. Nắng chiều buông mình xuống hiên nhà ông Tự, yếu ớt và mong manh, nhuộm màu hổ phách lên mái ngói âm dương đã bạc thếch. Giữa khung cảnh nhập nhoạng ấy, ông Tự ngồi trên chiếc ghế gỗ sờn mòn, đôi tay gầy guộc tỉ mẩn thắp lên ngọn đèn dầu bé nhỏ.

“Cái giồng cát ấy - từ Mỹ Lương đi chợ Gừa, hồi xưa ma nhiều lắm!” - Bà nội tôi lúc đó kể: Trên giồng có nhà ông Hội đồng Sâm, giàu sang nhất vùng.

Bà Vân chậm rãi mở hai cánh cửa gỗ lim đã đen bóng màu thời gian, tiếng kèn kẹt vang lên phá tan bầu không khí tĩnh lặng buổi sớm mùa Hạ.

Vài lần tôi nói với mẹ, bao giờ thong thả, tôi sẽ dẫn mẹ về rạch Bông Dừa một lần nữa. Nhưng rồi thời gian, khoảng cách địa lí và nhiều thứ khác đã khiến tôi quên đi lời hứa với mẹ, với rạch Bông Dừa mát rượi được che chắn bởi những rặng dừa xanh biêng biếc…