Xuân đến nhớ đại thi hào

Cùng suy ngẫm 06/03/2026 10:38

Một năm có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông. Mùa Xuân mở đầu tràn đầy sức sống, thời tiết ấm áp, cây cỏ đâm chồi, nảy lộc, khoe sắc, tỏa hương, chim thú rộn ràng bay nhảy, ca hát... được con người coi là mùa của sự sinh sôi và hi vọng.

Đại thi hào Nguyễn Du yêu mùa xuân, đã dành tới 52 câu chứa chữ Xuân trong số 3254 câu thơ của Truyện Kiều. Đặc biệt có 3 câu chữ Xuân xuất hiện 2 lần, như câu 424 “Lòng xuân phơi phới, chén xuân tàng tàng”, câu 1066 “Hoa xuân đương nhị, ngày xuân còn dài”, câu 1.294 “Ngày xuân lắm lúc đi về với xuân”.

Thú vị biết bao, trong chuyến thăm Việt Nam năm 2000, Tổng thống nước Mỹ là Bill Clinton đã mượn hai câu Kiều “Sen tàn cúc lại nở hoa/Sầu dài ngày ngắn đông đà sang xuân”, để bày tỏ quan hệ Mỹ-Việt đã thu hẹp được nhiều rào cản của giai đoạn cũ, bước sang giai đoạn mới. Mượn quy luật thiên nhiên “Đông đà sang Xuân” để nói về quan hệ người với người, rằng cái cũ đầy ảm đạm đã qua, điều mới đầy sinh sôi đang tới. Đây là một cách so sánh đầy ngoạn mục vừa cụ thể, vừa bao quát, ăn sâu vào trái tim người trong cuộc cũng như người ngoài cuộc.

Cũng thú vị biết bao, trong chuyến thăm Việt Nam năm 2023, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã mượn nội dung của hai câu Kiều “Vinh hoa bõ lúc phong trần/Chữ tình ngày lại thêm xuân một ngày”, bày tỏ diễn tiến tốt đẹp trong quan hệ Mỹ-Việt. Vinh hoa và phong trần thì ai cũng rõ là đôi bên đã thoát khỏi cảnh đầu rơi máu đổ, cùng chung sống trong niềm vui hòa bình. Chữ tình ngày lại thêm xuân một ngày đã và đang hiện rõ trên lộ trình hai nước đến với nhau: Năm 1995 thiết lập quan hệ ngoại giao, năm 2000 kí Hiệp định thương mại, năm 2008 thiết lập quan hệ Đối tác toàn diện, năm 2023 thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững. Năm 2015, ông Joe Biden trân trọng đón tiếp Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng sang thăm nước Mỹ bằng hai câu Kiều “Trời còn để có hôm nay/Tan sương đầu ngõ vén mây giữa trời”. Năm 2016, Tổng thống Barack Obama trong dịp sang thăm Việt Nam, tuyên bố xóa bỏ toàn bộ các điều khoản thuộc lệnh cấm vận của Mỹ đối với Việt Nam và bày tỏ tình cảm gắn bó Mỹ-Việt lâu dài bằng hai câu Kiều: “Rằng trăm năm cũng từ đây/Của tin gọi một chút này làm ghi”.

Nêu danh những nhà lãnh đạo Mỹ chú trọng sử dụng Truyện Kiều vào công cuộc bang giao quốc tế, chúng ta càng nhớ tới lời học giả Phạm Quỳnh tôn vinh Truyện Kiều và đại thi hào Nguyễn Du cách đây hơn 100 năm. Trong bài diễn thuyết về Truyện Kiều nhân lễ kỉ niệm ngày giỗ Nguyễn Du vào ngày 8/12/1924, tức ngày 10/8 năm Giáp Tý, do Hội Khai trí tiến Đức tổ chức tại Hà Nội, ông ngợi ca: “Nguyễn Du đã gây dựng cho quốc âm ta thành văn chương, để lại cho chúng ta một cái “hương hỏa” rất quý báu, đời đời làm vẻ vang cho cả giống nói”. Ông khẳng định: “Một nước không thể không có quốc hoa, Truyện Kiều là quốc hoa của ta; một nước không thể không có quốc túy, Truyện Kiều là quốc túy của ta; một nước không thể không có quốc hồn, Truyện Kiều là quốc hồn của ta. Truyện Kiều là cái “văn tự” của giống Việt Nam ta đã “trước bạ” với non sông đất nước này”. Ông đối sánh: “Thử hỏi cổ kim đông tây đã có một áng văn chương nào cảm người được sâu và được rộng như Truyện Kiều? Truyện Kiều không những chiếm được một vị trí cao quý đối với văn hóa nước nhà, mà đối với văn học thế giới cũng vậy, và khẳng định: “Truyện Kiều còn, tiếng ta còn, tiếng ta còn, nước ta còn”.

Dương Quang Minh

Tin tức bạn quan tâm

“Truyện Kiều” chinh phục người đọc hơn 200 năm qua

Ai rồi cũng già

Cùng suy ngẫm

Có một điều rất công bằng trong cuộc đời mà không ai có thể đi ngược lại: thời gian. Nó lặng lẽ trôi qua, không chờ ai, không ưu ái ai và cũng không bỏ quên ai.

“Xóm chạy thận” giữa biển lửa mùa hè

Cùng suy ngẫm

“Xóm chạy thận” nằm ở số nhà 32 và rải rác sâu trong con ngõ nhỏ trên đường Lê Ninh, phường Vinh Hưng, tỉnh Nghệ An những ngày này như bị đặt giữa một “biển lửa” đúng nghĩa. Nắng nóng kéo dài, có thời điểm chạm ngưỡng 40 độ C, khiến cả khu trọ nhỏ bé trở nên hầm hập, ngột ngạt như không còn lối thở. Trong khu vực chỉ có khoảng 3–4 dãy nhà trọ giá rẻ, gần 80 bệnh nhân suy thận – phần lớn là những người già ngoài 60, 70 tuổi – đang tá túc, nương nhờ nhau để duy trì sự sống từng ngày.

Sự bao dung làm tuổi già đẹp hơn

Cùng suy ngẫm

Người ta thường nói, tuổi trẻ cần nhiệt huyết, còn tuổi già cần sự bình yên. Nhưng bình yên không tự nhiên mà có. Sau bao va đập của cuộc đời, sau những được - mất, hơn - thua, con người chỉ thực sự thanh thản khi học được cách bao dung.

Ở cùng con cháu nhưng vẫn cô đơn

Cùng suy ngẫm

Người ta thường nói: “Tuổi già có con cháu quây quần là phúc lớn”. Quả thật, nhìn cảnh ông bà sống cùng con cháu trong ngôi nhà đông vui, sáng nghe tiếng trẻ ríu rít, chiều thấy con cái đi về, ai cũng nghĩ đó là cuộc sống đủ đầy, viên mãn. Nhưng phía sau cánh cửa của không ít gia đình lại là những nỗi niềm khó gọi thành tên: Sống giữa đông người mà vẫn cô đơn, ở cạnh con cháu nhưng lòng cứ thấy lạc lõng.

Cuộc gọi về nhà

Cùng suy ngẫm

Nhịp sống hiện đại khiến con người luôn phải sống vội vàng, gấp gáp. Chúng ta quen với những cuộc trò chuyện vội, những dòng tin nhắn ngắn, những lần chạm khẽ rồi trôi qua giữa vô vàn bộn bề. Ngày qua ngày, mọi thứ diễn ra nhanh đến mức cảm xúc của ta dường như cũng bị nén lại. Thế nhưng, ở một góc rất lặng của sự tất bật ấy, luôn tồn tại một số điện thoại mà chỉ cần bấm gọi, cũng đủ làm ta ấm cả một ngày dài. Đó là cuộc gọi về nhà.

Hạnh phúc lớn nhất

Cùng suy ngẫm

Sang nhà ông bạn hưu hàng xóm, tôi thấy cuốn sách khổ nhỏ bằng lòng bàn tay, bìa in dòng chữ “Tích đức”. Xem lướt qua, tôi nhận ra, đó là cuốn sách ông tự làm, hơn 10 trang chứa gần 100 câu thành ngữ và ca dao được chọn trong kho tàng văn hóa dân gian.